<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X22n0435"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 435 阿弥陀经摘要易解</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 435 阿弥陀经摘要易解</title> <author>淸 真嵩述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">22</idno>.<idno type="no">435</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">阿弥陀经摘要易解</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00145"> <charName>CBETA CHARACTER CB00145</charName> <mapping cb:dec="983185" type="PUA">U+F0091</mapping> <mapping type="unicode">U+3779</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[少/兔]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00416"> <charName>CBETA CHARACTER CB00416</charName> <mapping cb:dec="983456" type="PUA">U+F01A0</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7B92</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>帚</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+帚]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00501"> <charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName> <mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping> <mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>驮</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[马*犬]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15072"> <charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName> <mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15131"> <charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName> <mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15179"> <charName>CBETA CHARACTER CB15179</charName> <mapping cb:dec="998219" type="PUA">U+F3B4B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>雀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[少/隹]</value></charProp></char> <char xml:id="CB16014"> <charName>CBETA CHARACTER CB16014</charName> <mapping cb:dec="999054" type="PUA">U+F3E8E</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+979E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鞞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鞥-合+(白-日+田)]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-06-28T14:44:57"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0937a" n="0937a"/> <lb ed="X" n="0937a01"/> <lb ed="X" n="0937a02"/><cb:docNumber>No. 435</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0937a03"/><lb ed="R091" n="1011a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead><persName>佛</persName>说阿弥陀经摘要易解</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0937a04"/> <lb ed="X" n="0937a05"/><lb ed="R091" n="1011a02"/><byline cb:type="author">後学毘陵天寧沙门真嵩槃谭述</byline> <lb ed="X" n="0937a06"/><lb ed="R091" n="1011a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0937a0601"><persName>佛</persName>说阿弥陀经</p></cb:div> <lb ed="X" n="0937a07"/><lb ed="R091" n="1011a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0937a0701">此经本名称赞不可思议功德。一切诸<persName>佛</persName>所护念 <lb ed="X" n="0937a08"/><lb ed="R091" n="1011a05"/>经。至中华凡二译。唐<name role="" type="person">玄奘</name>法师译云。称赞净土<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0937a09"/><lb ed="R091" n="1011a06"/>摄受经。今姚秦三藏法师鸠摩罗什译云。立此名 <lb ed="X" n="0937a10"/><lb ed="R091" n="1011a07"/>者。以经中正示专持名号之法。众所乐闻。以此六 <lb ed="X" n="0937a11"/><lb ed="R091" n="1011a08"/>字立题。人皆信受流通也。</p> <lb ed="X" n="0937a12"/><lb ed="R091" n="1011a09"/><p xml:id="pX22p0937a1201"><persName>佛</persName>者。梵语具云<persName>佛陀</persName>。具者具足。梵语也。当云<persName>佛陀</persName>。 <lb ed="X" n="0937a13"/><lb ed="R091" n="1011a10"/>不言陀者。省文也。此云觉。觉者对迷得名也。觉有 <lb ed="X" n="0937a14"/><lb ed="R091" n="1011a11"/>三義。離心名自觉。離境名觉他。心境俱離名觉满。 <lb ed="X" n="0937a15"/><lb ed="R091" n="1011a12"/>唯<persName>佛</persName>三觉俱圆。故称为大觉<persName>世尊</persName>。即释迦牟尼<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0937a16"/><lb ed="R091" n="1011a13"/>也。</p> <lb ed="X" n="0937a17"/><lb ed="R091" n="1011a14"/><p xml:id="pX22p0937a1701">说者。悦也。适悦本愿。欲度众生。脱離苦海。往生净 <lb ed="X" n="0937a18"/><lb ed="R091" n="1011a15"/>土也。是故不待问而自说。悦可知也。</p> <lb ed="X" n="0937a19"/><lb ed="R091" n="1011a16"/><p xml:id="pX22p0937a1901">阿弥陀者。标显无量寿<persName>佛</persName>之名也。梵语阿。此云无。 <lb ed="X" n="0937a20"/><lb ed="R091" n="1011a17"/>梵语弥陀。此云量。合言无量寿<persName>佛</persName>功德。不可思量 <lb ed="X" n="0937a21"/><lb ed="R091" n="1011a18"/>也。故云无量。无量者亦有二義。一者。彼国众多。无 <lb ed="X" n="0937a22"/><lb ed="R091" n="1011b01"/>有数量。二者。乐<g ref="#CB15131">邦</g>寿命。无有限量。故知无穷尽之 <lb ed="X" n="0937a23"/><lb ed="R091" n="1011b02"/>无量也。</p> <lb ed="X" n="0937a24"/><lb ed="R091" n="1011b03"/><p xml:id="pX22p0937a2401">经者行義。梵语修多罗。此云契经。谓契理。契機。契 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0937b" n="0937b"/> <lb ed="X" n="0937b01"/><lb ed="R091" n="1011b04"/>理者。合道之言。契機者。逗根之法。是故念<persName>佛</persName>法门。 <lb ed="X" n="0937b02"/><lb ed="R091" n="1011b05"/>修行直路。只要识破只个臭皮囊。始终不实。世间 <lb ed="X" n="0937b03"/><lb ed="R091" n="1011b06"/>虚妄。一切非真。唯有净土可归。念<persName>佛</persName>可恃。无论富 <lb ed="X" n="0937b04"/><lb ed="R091" n="1011b07"/>贵贫贱。士农工商。善男信女。皆可往生。或紧念。慢 <lb ed="X" n="0937b05"/><lb ed="R091" n="1011b08"/>念。高声唸。低声念。默念。总无拘碍。动静闲忙。只要 <lb ed="X" n="0937b06"/><lb ed="R091" n="1011b09"/>专心一而无二念。到熟处成生。生处成熟。忽然触 <lb ed="X" n="0937b07"/><lb ed="R091" n="1011b10"/>境遇缘。摸著自<anchor xml:id="nkr_note_add_0937b0701" n="0937b0701"/><anchor xml:id="beg0937b0701" n="0937b0701"/>己<anchor xml:id="end0937b0701"/>鼻孔。始知阿弥陀<persName>佛</persName>不離当念。 <lb ed="X" n="0937b08"/><lb ed="R091" n="1011b11"/>莲<g ref="#CB15131">邦</g>净土只在目前。如心念不一。口裡念<persName>佛</persName>。心中 <lb ed="X" n="0937b09"/><lb ed="R091" n="1011b12"/>寻文解義。贪图嘴利。如此念<persName>佛</persName>。由你念到弥勒下 <lb ed="X" n="0937b10"/><lb ed="R091" n="1011b13"/>生。亦不得往生。所谓念<persName>佛</persName>者多。往生者少。皆由此 <lb ed="X" n="0937b11"/><lb ed="R091" n="1011b14"/>也。须知心意识夺吾净土。劫吾宝所。是雠人。因何 <lb ed="X" n="0937b12"/><lb ed="R091" n="1011b15"/>又要与他结为伴黨。恼乱心神。永劫不能出離苦 <lb ed="X" n="0937b13"/><lb ed="R091" n="1011b16"/>海。亲礼弥陀。岂非错用心也。因此奉劝同志善友。 <lb ed="X" n="0937b14"/><lb ed="R091" n="1011b17"/>念<persName>佛</persName>务必归于一心不乱。如子忆母。念念相续。念 <lb ed="X" n="0937b15"/><lb ed="R091" n="1011b18"/>到工夫纯熟处。自然契理契機。无容向外驰求。埋 <lb ed="X" n="0937b16"/><lb ed="R091" n="1012a01"/>没<anchor xml:id="nkr_note_add_0937b1601" n="0937b1601"/><anchor xml:id="beg0937b1601" n="0937b1601"/>己<anchor xml:id="end0937b1601"/>灵。是以罗什法师翻译契经二字。乃是此经 <lb ed="X" n="0937b17"/><lb ed="R091" n="1012a02"/>一大纲旨也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0937b18"/><lb ed="R091" n="1012a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0937b1801">如是我闻。一时。<persName>佛</persName>在<name role="" type="person">舍卫国</name>。<name role="" type="person">祇树给孤独园</name>。与大比 <lb ed="X" n="0937b19"/><lb ed="R091" n="1012a04"/>邱僧。千二百五十人俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0937b20"/><lb ed="R091" n="1012a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0937b2001">今经自西域至此。古德判释。未有三分。自晋道安 <lb ed="X" n="0937b21"/><lb ed="R091" n="1012a06"/>法师。将此经通判三分。今遵之。自如是我闻至大 <lb ed="X" n="0937b22"/><lb ed="R091" n="1012a07"/>众俱。为序分。从尔时<persName>佛</persName>告至是为甚难。为正宗分。 <lb ed="X" n="0937b23"/><lb ed="R091" n="1012a08"/>从<persName>佛</persName>说此经<anchor xml:id="nkr_note_add_0937b2301" n="0937b2301"/><anchor xml:id="beg0937b2301" n="0937b2301"/>已<anchor xml:id="end0937b2301"/>至作礼而去。为流通分。是故解释 <lb ed="X" n="0937b24"/><lb ed="R091" n="1012a09"/>文義者。只知一题总意。未审经中。自始至终。为何 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0937c" n="0937c"/> <lb ed="X" n="0937c01"/><lb ed="R091" n="1012a10"/>等文。阐何等義。今乃章分句解。从文字般若中。通 <lb ed="X" n="0937c02"/><lb ed="R091" n="1012a11"/>达实相之理。所谓以有尽之言。略彰无尽之義。今 <lb ed="X" n="0937c03"/><lb ed="R091" n="1012a12"/>为融通不碍文字者。也是故道本无言。因言显道。 <lb ed="X" n="0937c04"/><lb ed="R091" n="1012a13"/><persName>佛</persName>以文字说经。今还以文字解释。然而文字性空 <lb ed="X" n="0937c05"/><lb ed="R091" n="1012a14"/>即是实相之理也。今属序分。序者叙也。又緖也。未 <lb ed="X" n="0937c06"/><lb ed="R091" n="1012a15"/>入正文。先叙列此经之端緖也。</p><p xml:id="pX22p0937c0613" cb:place="inline">〇昔阿难问<persName>佛</persName>。结 <lb ed="X" n="0937c07"/><lb ed="R091" n="1012a16"/>集经体。<persName>佛</persName>示。经首当云如是我闻。一时<persName>佛</persName>在某处。 <lb ed="X" n="0937c08"/><lb ed="R091" n="1012a17"/>与某众说某法。故凡经首。皆同此体。古德因从如 <lb ed="X" n="0937c09"/><lb ed="R091" n="1012a18"/>是至大众俱。判为六种成就。如是。我信成就。我闻。 <lb ed="X" n="0937c10"/><lb ed="R091" n="1012b01"/>为闻成就。一时。为时成就。<persName>佛</persName>。为主成就。在某处。为 <lb ed="X" n="0937c11"/><lb ed="R091" n="1012b02"/>处成就。大众。为众成就。亦名证信序。</p> <lb ed="X" n="0937c12"/><lb ed="R091" n="1012b03"/><p xml:id="pX22p0937c1201">如是者。信成就也。智论云。<persName>佛</persName>法大海。信为能入。华 <lb ed="X" n="0937c13"/><lb ed="R091" n="1012b04"/>严经云。信为道源功德母。长养一切诸善根。肇法 <lb ed="X" n="0937c14"/><lb ed="R091" n="1012b05"/>师云。如是二字。信顺之辞也。智者大师云。如为真 <lb ed="X" n="0937c15"/><lb ed="R091" n="1012b06"/>空。是为妙有。古德云。圣人说法。但显于如。唯如为 <lb ed="X" n="0937c16"/><lb ed="R091" n="1012b07"/>是。又古德云。实相之理。始终不异名如。如理而说 <lb ed="X" n="0937c17"/><lb ed="R091" n="1012b08"/>名是。诸家所说。尙多。恐繁不引。以上各有意義。小 <lb ed="X" n="0937c18"/><lb ed="R091" n="1012b09"/>异大同。幷无相碍。是故如是二義。随宗以定。今经 <lb ed="X" n="0937c19"/><lb ed="R091" n="1012b10"/>宗乎执持名号。一心不乱。故名为如。临命终时。心 <lb ed="X" n="0937c20"/><lb ed="R091" n="1012b11"/>不顚倒。故名为是。异此所明。不得为是。</p> <lb ed="X" n="0937c21"/><lb ed="R091" n="1012b12"/><p xml:id="pX22p0937c2101">我闻者。闻成就也。我者。非谓人我之我。传法圣人。 <lb ed="X" n="0937c22"/><lb ed="R091" n="1012b13"/>若有人我。焉能结集。应知阿难结集传法。以我无 <lb ed="X" n="0937c23"/><lb ed="R091" n="1012b14"/>我不二之真我。根境非一非异之妙耳。闻者耳根 <lb ed="X" n="0937c24"/><lb ed="R091" n="1012b15"/>发识。废别从总。归于一心不乱。闻娑婆极乐无障 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0938a" n="0938a"/> <lb ed="X" n="0938a01"/><lb ed="R091" n="1012b16"/>凝之法门也。故云如是之法。我阿难亲从<persName>佛</persName>闻。</p> <lb ed="X" n="0938a02"/><lb ed="R091" n="1012b17"/><p xml:id="pX22p0938a0201">一时者。时成就也。機应和合。说听成就。即名一时。 <lb ed="X" n="0938a03"/><lb ed="R091" n="1012b18"/>以说听无定故。不言某年月日。当云一时也。</p> <lb ed="X" n="0938a04"/><lb ed="R091" n="1013a01"/><p xml:id="pX22p0938a0401"><persName>佛</persName>者。主成就也。<persName>佛</persName>義解释前文。<persName>佛</persName>为娑婆教主。所 <lb ed="X" n="0938a05"/><lb ed="R091" n="1013a02"/>以六种成就。归重于<persName>佛</persName>。</p> <lb ed="X" n="0938a06"/><lb ed="R091" n="1013a03"/><p xml:id="pX22p0938a0601">在<name role="" type="person">舍卫国</name><name role="" type="person">祇树给孤独园</name>者。处成就也。在者。天台 <lb ed="X" n="0938a07"/><lb ed="R091" n="1013a04"/>谓在即住義。别之有四。一天住。即六欲天也。二梵 <lb ed="X" n="0938a08"/><lb ed="R091" n="1013a05"/>住。即色界无色界天也。三圣住。即声闻圆觉菩萨 <lb ed="X" n="0938a09"/><lb ed="R091" n="1013a06"/>也。四<persName>佛</persName>住。即<persName>佛</persName>度众生。随宜而住。今不言别住。但 <lb ed="X" n="0938a10"/><lb ed="R091" n="1013a07"/>言当时说经之处为住。实则<persName>佛</persName>身无住无不住。</p> <lb ed="X" n="0938a11"/><lb ed="R091" n="1013a08"/><p xml:id="pX22p0938a1101"><name role="" type="person">舍卫国</name>者。梵语亦云<name role="" type="person">室罗筏</name>悉底。其国豐足。具有 <lb ed="X" n="0938a12"/><lb ed="R091" n="1013a09"/>四德。一者尘德。五尘之境多美丽故。二者财德。七 <lb ed="X" n="0938a13"/><lb ed="R091" n="1013a10"/>宝珍琦无有缺故。三者圣德。三藏圣法。皆具足故。 <lb ed="X" n="0938a14"/><lb ed="R091" n="1013a11"/>四者解脱德。人多解脱。不染欲故。是知五天竺人 <lb ed="X" n="0938a15"/><lb ed="R091" n="1013a12"/>多贤。以德为名。此云闻物。即<name role="" type="person">舍卫国</name>也。</p> <lb ed="X" n="0938a16"/><lb ed="R091" n="1013a13"/><p xml:id="pX22p0938a1601"><name role="" type="person">祇树给孤独园</name>者。梵语祇陀。不言陀者省文也。又 <lb ed="X" n="0938a17"/><lb ed="R091" n="1013a14"/>云誓多。即波斯匿王太子名也。太子生时。王与外 <lb ed="X" n="0938a18"/><lb ed="R091" n="1013a15"/>国交战得勝。喜而立名。祇陀此云战勝。<name role="" type="person">给孤独</name>者。 <lb ed="X" n="0938a19"/><lb ed="R091" n="1013a16"/>幼而无父曰孤。老而无子曰独。今但无倚无养。即 <lb ed="X" n="0938a20"/><lb ed="R091" n="1013a17"/>名孤独。此事唯须达多能喜捨行施<name role="" type="person">给孤独</name>缘因。 <lb ed="X" n="0938a21"/><lb ed="R091" n="1013a18"/>人皆唤须达长者。为<name role="" type="person">给孤独</name>。此云乐施。即须达多 <lb ed="X" n="0938a22"/><lb ed="R091" n="1013b01"/>也。园者林荫淸幽。学道之人。应栖之处。涅槃经云。 <lb ed="X" n="0938a23"/><lb ed="R091" n="1013b02"/>须达长者。本<name role="" type="person">舍卫国</name>人。因为娉妇入<name role="" type="person">王舍城</name>。见<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0938a24"/><lb ed="R091" n="1013b03"/>生信。请<persName>佛</persName>到<name role="" type="person">舍卫国</name>。<persName>佛</persName>令身子选众居处。得祇陀 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0938b" n="0938b"/> <lb ed="X" n="0938b01"/><lb ed="R091" n="1013b04"/>园。因前长者问價。<name role="" type="person">祇陀太子</name>戏答。金佈地满。即当 <lb ed="X" n="0938b02"/><lb ed="R091" n="1013b05"/>卖与。长者布金满毕。太子感歎。遂施地施树于长 <lb ed="X" n="0938b03"/><lb ed="R091" n="1013b06"/>者。同立精舍。发心成此美事。故双标也。</p> <lb ed="X" n="0938b04"/><lb ed="R091" n="1013b07"/><p xml:id="pX22p0938b0401">与大比丘僧千二百五十人俱者。自此而下。至诸 <lb ed="X" n="0938b05"/><lb ed="R091" n="1013b08"/>天大众俱。众成就也。与大者。<persName>佛</persName>与大众。共居祇园。 <lb ed="X" n="0938b06"/><lb ed="R091" n="1013b09"/>乃是经中之正意。比丘者。梵语。此云有三。一者乞 <lb ed="X" n="0938b07"/><lb ed="R091" n="1013b10"/>士。谓乞食。乞法。乞食者。離四邪命。合四正命。无事 <lb ed="X" n="0938b08"/><lb ed="R091" n="1013b11"/>经营。不勤蓄积。诸缘放下。一志淸修。僧宜以此活 <lb ed="X" n="0938b09"/><lb ed="R091" n="1013b12"/>命。故云乞食资身也。乞法者。参师访友。恳苦翘诚。 <lb ed="X" n="0938b10"/><lb ed="R091" n="1013b13"/>询求妙法。期成圣果。故云乞法资心也。二者怖魔。 <lb ed="X" n="0938b11"/><lb ed="R091" n="1013b14"/>谓若人发心出家。魔王闻之。生大怖畏。魔爱生死 <lb ed="X" n="0938b12"/><lb ed="R091" n="1013b15"/>为乐。出家離欲。迴向无生。是故魔失伴黨。生怖畏 <lb ed="X" n="0938b13"/><lb ed="R091" n="1013b16"/>故。三者破恶。谓能破见思烦恼种种诸恶。悉皆断 <lb ed="X" n="0938b14"/><lb ed="R091" n="1013b17"/>绝故。僧者梵语。亦云僧伽。不言伽者省文也。此云 <lb ed="X" n="0938b15"/><lb ed="R091" n="1013b18"/>众和合。千二百五十人俱者。有三迦葉。一<name role="" type="person">优楼频</name> <lb ed="X" n="0938b16"/><lb ed="R091" n="1014a01"/>螺迦葉。于火龙窟。有五百弟子。二<name role="" type="person">伽耶迦葉</name>。于象 <lb ed="X" n="0938b17"/><lb ed="R091" n="1014a02"/>头山。有三百弟子。三<name role="" type="person">那提迦葉</name>。于希连河。有二百 <lb ed="X" n="0938b18"/><lb ed="R091" n="1014a03"/>弟子。後皆归<persName>佛</persName>。故有千众。目连舍利弗。二人有二 <lb ed="X" n="0938b19"/><lb ed="R091" n="1014a04"/>百五十弟子。亦来归<persName>佛</persName>。成千二百五十人也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0938b20"/><lb ed="R091" n="1014a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0938b2001">皆是大阿罗汉。众所知识。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0938b21"/><lb ed="R091" n="1014a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0938b2101">阿罗汉者。梵语有三義。一<persName>应供</persName>。为人天福田。即乞 <lb ed="X" n="0938b22"/><lb ed="R091" n="1014a07"/>士果也。二杀贼。断烦恼尽。即破恶果也。三无生。不 <lb ed="X" n="0938b23"/><lb ed="R091" n="1014a08"/>受後有。即怖魔果也。众所知识者。功圆德重。人人 <lb ed="X" n="0938b24"/><lb ed="R091" n="1014a09"/>知之。个个识之。名闻于天下。故云众所知识也。众 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0938c" n="0938c"/> <lb ed="X" n="0938c01"/><lb ed="R091" n="1014a10"/>中之内。能作人天眼目。开示後学。出離苦海。顿超 <lb ed="X" n="0938c02"/><lb ed="R091" n="1014a11"/>净土者。真大善知识也。须知心源本寂。诸妄全空。 <lb ed="X" n="0938c03"/><lb ed="R091" n="1014a12"/>性体本明。群迷安在。于中证得。亦是真实知识。如 <lb ed="X" n="0938c04"/><lb ed="R091" n="1014a13"/>其沉空为寂。起念而知者。虚妄知识也。所以真见 <lb ed="X" n="0938c05"/><lb ed="R091" n="1014a14"/>与妄见。天地悬隔。果能达自本源。弹指超净土矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0938c06"/><lb ed="R091" n="1014a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0938c0601">长老舍利弗。<name role="" type="person">摩诃目犍连</name>。<name role="" type="person">摩诃迦葉</name>。<name role="" type="person">摩诃迦旃延</name>。摩 <lb ed="X" n="0938c07"/><lb ed="R091" n="1014a16"/>诃拘絺罗。離婆多。周利槃陀伽。难陀<name role="" type="person">阿难陀</name>。罗睺罗。 <lb ed="X" n="0938c08"/><lb ed="R091" n="1014a17"/><name role="" type="person">憍梵波提</name>。<name role="" type="person">宾头卢</name>颇罗堕。<name role="" type="person">迦留陀夷</name>。<name role="" type="person">摩诃劫宾那</name>。薄 <lb ed="X" n="0938c09"/><lb ed="R091" n="1014a18"/>拘罗。阿<g ref="#CB00145">㝹</g>楼陀。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0938c10"/><lb ed="R091" n="1014b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0938c1001">长老者。年高有德之称。贯下十六尊宿。皆称长老。 <lb ed="X" n="0938c11"/><lb ed="R091" n="1014b02"/>皆<persName>佛</persName>上首弟子也。</p> <lb ed="X" n="0938c12"/><lb ed="R091" n="1014b03"/><p xml:id="pX22p0938c1201">舍利弗者。梵语此云鹙鹭。梵语弗。此云子。亦云身 <lb ed="X" n="0938c13"/><lb ed="R091" n="1014b04"/>子。又云珠子。名号更多。恐繁不引。诸弟子中。智慧 <lb ed="X" n="0938c14"/><lb ed="R091" n="1014b05"/>第一。鹙鹭者。其母身形端正。眼如鹙鹭。连母得名。 <lb ed="X" n="0938c15"/><lb ed="R091" n="1014b06"/>云是鹙鹭之子。身子即身端義。珠子即眼净義。在 <lb ed="X" n="0938c16"/><lb ed="R091" n="1014b07"/>母胎中。能令母与舅辩勝议。八岁登座。十六岁。国 <lb ed="X" n="0938c17"/><lb ed="R091" n="1014b08"/>中论议无双。七日之内。皆通<persName>佛</persName>法。故云智慧第一。</p> <lb ed="X" n="0938c18"/><lb ed="R091" n="1014b09"/><p xml:id="pX22p0938c1801"><name role="" type="person">摩诃目犍连</name>者。摩诃梵语。此云大。目犍连。亦云<anchor xml:id="nkr_note_add_0938c1801" n="0938c1801"/><anchor xml:id="beg0938c1801" n="0938c1801"/>采<anchor xml:id="end0938c1801"/> <lb ed="X" n="0938c19"/><lb ed="R091" n="1014b10"/>菽氏。又云莱菔。神通第一。目犍连者。姓也。名拘律 <lb ed="X" n="0938c20"/><lb ed="R091" n="1014b11"/>陀。拘律陀者树名。其母祷树神而生。因以为名。神 <lb ed="X" n="0938c21"/><lb ed="R091" n="1014b12"/>通者。如<persName>佛</persName>陞<name role="" type="person">忉利天</name>。有毒龙障<persName>佛</persName>。诸弟子请降龙。 <lb ed="X" n="0938c22"/><lb ed="R091" n="1014b13"/><persName>佛</persName>不许。目连化身大龙。毒龙见之。惧怕而去。故云 <lb ed="X" n="0938c23"/><lb ed="R091" n="1014b14"/>神通第一。</p> <lb ed="X" n="0938c24"/><lb ed="R091" n="1014b15"/><p xml:id="pX22p0938c2401"><name role="" type="person">摩诃迦葉</name>者。此云大龟氏。亦云饮光。头陀第一。大 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0939a" n="0939a"/> <lb ed="X" n="0939a01"/><lb ed="R091" n="1014b16"/>龟氏者。先世学道。有灵龟负图而出。因以为姓。名 <lb ed="X" n="0939a02"/><lb ed="R091" n="1014b17"/>㮿钵罗。亦树也。称大迦葉者。以别同名。如三迦葉 <lb ed="X" n="0939a03"/><lb ed="R091" n="1014b18"/>等。饮光者。由夙世生为冶金师。与一女人。同装金 <lb ed="X" n="0939a04"/><lb ed="R091" n="1015a01"/><persName>佛</persName>像。遂感纍世。身如金色。晃耀馀色。故名饮光。头 <lb ed="X" n="0939a05"/><lb ed="R091" n="1015a02"/>陀者。梵语。此云抖擞。或云淘汰。有十二行。一阿兰 <lb ed="X" n="0939a06"/><lb ed="R091" n="1015a03"/>若。二常乞食。乃至十二。但三衣。以斯苦行。扫除尘 <lb ed="X" n="0939a07"/><lb ed="R091" n="1015a04"/>累。澄净身心也。迦葉年老不捨头陀。<persName>佛</persName>怜愍其衰。 <lb ed="X" n="0939a08"/><lb ed="R091" n="1015a05"/>劝令休息。迦葉头陀如故。<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_orig_0939001" n="0939001"/>身赞有头陀行如此。 <lb ed="X" n="0939a09"/><lb ed="R091" n="1015a06"/>我法久住。故云头陀第一。</p> <lb ed="X" n="0939a10"/><lb ed="R091" n="1015a07"/><p xml:id="pX22p0939a1001"><name role="" type="person">摩诃迦旃延</name>者。姓也。此云文饰。一云不定。一云善 <lb ed="X" n="0939a11"/><lb ed="R091" n="1015a08"/>绳。一云離有无等。南天竺婆罗门族也。论议第一。 <lb ed="X" n="0939a12"/><lb ed="R091" n="1015a09"/>文饰者。文<anchor xml:id="nkr_note_add_0939a1201" n="0939a1201"/><anchor xml:id="beg0939a1201" n="0939a1201"/>采<anchor xml:id="end0939a1201"/>修饰也。凡人论议。心虽晓了此理。若 <lb ed="X" n="0939a13"/><lb ed="R091" n="1015a10"/>直遂而不文。汗漫而不饰。则辞不达意。非善于论 <lb ed="X" n="0939a14"/><lb ed="R091" n="1015a11"/>议者也。不定者。纵横善巧。是善论议意。扇绳者。如 <lb ed="X" n="0939a15"/><lb ed="R091" n="1015a12"/>雲栖疏抄云。扇绳者。子繫母故。又云破熟弹曲为 <lb ed="X" n="0939a16"/><lb ed="R091" n="1015a13"/>扇绳。不堕断常。发挥中道。離有无故。此一段文義 <lb ed="X" n="0939a17"/><lb ed="R091" n="1015a14"/>深难明。即今註明。令人易解。註云。扇绳者。梵语。雲 <lb ed="X" n="0939a18"/><lb ed="R091" n="1015a15"/>栖疏抄云。子繫母故。註云。子繫母者。即心不離念 <lb ed="X" n="0939a19"/><lb ed="R091" n="1015a16"/>義。弹曲者。即论议義。为扇绳者。即心念相应義。凡 <lb ed="X" n="0939a20"/><lb ed="R091" n="1015a17"/>来论议。心口相应故。故云弹曲。为扇绳。不堕断常 <lb ed="X" n="0939a21"/><lb ed="R091" n="1015a18"/>者。不落断见常见。断常二见是外道见。发挥中道 <lb ed="X" n="0939a22"/><lb ed="R091" n="1015b01"/>者。即離有无義。如外道问。人死不还。知无他世。谓 <lb ed="X" n="0939a23"/><lb ed="R091" n="1015b02"/>人死受苦。应当同还。甘受不还。故无他世。答曰。如 <lb ed="X" n="0939a24"/><lb ed="R091" n="1015b03"/>世罪人。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0939002" n="0939002"/>彼驻牢狱。寧得归否。又问天何不归。答曰。 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0939b" n="0939b"/> <lb ed="X" n="0939b01"/><lb ed="R091" n="1015b04"/>堕厕得出。肯再入否。如是种种妙说诸義。增一阿 <lb ed="X" n="0939b02"/><lb ed="R091" n="1015b05"/>含经赞曰。善分别義。敷演教乘。故云论议第一。</p> <lb ed="X" n="0939b03"/><lb ed="R091" n="1015b06"/><p xml:id="pX22p0939b0301"><name role="" type="person">摩诃拘絺罗</name>者。此云大膝。舍利弗舅也。答问第一。 <lb ed="X" n="0939b04"/><lb ed="R091" n="1015b07"/>大膝者。从状得名。舅者与舍利弗母是姊弟。舅往 <lb ed="X" n="0939b05"/><lb ed="R091" n="1015b08"/>姊家论勝议。时姊怀舍利弗在腹。舍利弗在母胎 <lb ed="X" n="0939b06"/><lb ed="R091" n="1015b09"/>中。能令母機辩迅发。舅不能答。遂发愤遊学。誓不 <lb ed="X" n="0939b07"/><lb ed="R091" n="1015b10"/>剪爪。读十八种经。精通義理。以後有论勝议者。答 <lb ed="X" n="0939b08"/><lb ed="R091" n="1015b11"/>问如流。得四辩才。触问能答。故云答问第一。</p> <lb ed="X" n="0939b09"/><lb ed="R091" n="1015b12"/><p xml:id="pX22p0939b0901">離婆多者。梵语此云星宿。又云室宿。无倒乱第一。 <lb ed="X" n="0939b10"/><lb ed="R091" n="1015b13"/>星宿者。其母求星而生。因以为名。室宿者。室供二 <lb ed="X" n="0939b11"/><lb ed="R091" n="1015b14"/>十八宿。其中第十三宿。或祷此星。故无倒乱也。心 <lb ed="X" n="0939b12"/><lb ed="R091" n="1015b15"/>正故不顚倒。心定故不散乱。故云无顚倒第一。</p> <lb ed="X" n="0939b13"/><lb ed="R091" n="1015b16"/><p xml:id="pX22p0939b1301">周利槃陀伽者。梵语此云继道。又云大路边。仅持 <lb ed="X" n="0939b14"/><lb ed="R091" n="1015b17"/>半偈。得悟证果。继道其母产时。还家不及。于半路 <lb ed="X" n="0939b15"/><lb ed="R091" n="1015b18"/>中产子。继于途路之间。故名继道。大路者。母生二 <lb ed="X" n="0939b16"/><lb ed="R091" n="1016a01"/>子。皆于路边。言大以别小也。半偈者。出家愚暗。久 <lb ed="X" n="0939b17"/><lb ed="R091" n="1016a02"/>无所解。兄先入道。怪其弟无学。遣令还俗。其弟虽 <lb ed="X" n="0939b18"/><lb ed="R091" n="1016a03"/>则还俗。常倚祇园门首。涕泪痛哭。<persName>佛</persName>怜而录之。令 <lb ed="X" n="0939b19"/><lb ed="R091" n="1016a04"/>诵扫<g ref="#CB00416">帚</g>二字。诵扫忘<g ref="#CB00416">帚</g>。诵<g ref="#CB00416">帚</g>忘扫。每日久而诵之。 <lb ed="X" n="0939b20"/><lb ed="R091" n="1016a05"/>忽悟垢净惑除。得阿罗汉道。</p> <lb ed="X" n="0939b21"/><lb ed="R091" n="1016a06"/><p xml:id="pX22p0939b2101">难陀者。梵语此云善欢喜。又云牧牛难陀也。难陀 <lb ed="X" n="0939b22"/><lb ed="R091" n="1016a07"/>有三。<name role="" type="person">阿难陀</name>即庆喜也。又云<name role="" type="person">孙陀罗难陀</name>。兼此牧 <lb ed="X" n="0939b23"/><lb ed="R091" n="1016a08"/>牛难陀为三。以牧牛别馀二难陀也。</p> <lb ed="X" n="0939b24"/><lb ed="R091" n="1016a09"/><p xml:id="pX22p0939b2401"><name role="" type="person">阿难陀</name>者。梵语此云庆喜。又云无染。<persName>佛</persName>之从弟。多 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0939c" n="0939c"/> <lb ed="X" n="0939c01"/><lb ed="R091" n="1016a10"/>闻第一。庆喜者。<persName>佛</persName>成道日。诞生。王及臣民。既闻太 <lb ed="X" n="0939c02"/><lb ed="R091" n="1016a11"/>子成道。又闻宫中诞子。合国欣喜。因以立名。庆喜 <lb ed="X" n="0939c03"/><lb ed="R091" n="1016a12"/>无染者。阿难随<persName>佛</persName>入天宫龙宫。心无乐著。故名无 <lb ed="X" n="0939c04"/><lb ed="R091" n="1016a13"/>染。从弟者。<persName>佛</persName>乃<name role="" type="person">净饭王</name>之子。阿难是<name role="" type="person">白饭王</name>之子。 <lb ed="X" n="0939c05"/><lb ed="R091" n="1016a14"/>二王昆季。故称从弟。多闻者。阿难侍<persName>佛</persName>二十五年。 <lb ed="X" n="0939c06"/><lb ed="R091" n="1016a15"/><persName>佛</persName>所说法。不忘一字。涅槃经称阿难多闻士。又迦 <lb ed="X" n="0939c07"/><lb ed="R091" n="1016a16"/>葉尊者赞曰。<persName>佛</persName>法大海。流入阿难心是也。</p> <lb ed="X" n="0939c08"/><lb ed="R091" n="1016a17"/><p xml:id="pX22p0939c0801">罗睺罗者。梵语此云覆障。或云执日。密行第一。覆 <lb ed="X" n="0939c09"/><lb ed="R091" n="1016a18"/>障者。本阿修罗名。能以手障日月。故名覆障。又云 <lb ed="X" n="0939c10"/><lb ed="R091" n="1016b01"/>执日障。此有二義。一者<persName>佛</persName>为所障。不即出家。尙未 <lb ed="X" n="0939c11"/><lb ed="R091" n="1016b02"/>有子。父王不许出家。後以指腹怀胎。方遂本志出 <lb ed="X" n="0939c12"/><lb ed="R091" n="1016b03"/>家。则<persName>佛</persName>被其障也。二者。罗睺罗六年在母胎中。皆 <lb ed="X" n="0939c13"/><lb ed="R091" n="1016b04"/>因夙世。曾塞鼠穴。闭之六日。今报六年在母腹。则 <lb ed="X" n="0939c14"/><lb ed="R091" n="1016b05"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0939c1401" n="0939c1401"/><anchor xml:id="beg0939c1401" n="0939c1401"/>己<anchor xml:id="end0939c1401"/>自被障也。密行者。经云罗睺罗密行。唯我能知 <lb ed="X" n="0939c15"/><lb ed="R091" n="1016b06"/>之。唯<persName>佛</persName>能知。则菩萨声闻。皆不能知。况凡夫乎。积 <lb ed="X" n="0939c16"/><lb ed="R091" n="1016b07"/>行而人不知。故云密行第一。</p> <lb ed="X" n="0939c17"/><lb ed="R091" n="1016b08"/><p xml:id="pX22p0939c1701"><name role="" type="person">憍梵波提</name>者。梵语此云牛呞。受天供养第一。牛呞 <lb ed="X" n="0939c18"/><lb ed="R091" n="1016b09"/>者。过去世中。轻弄沙门。今报牛呞。又五百世曾为 <lb ed="X" n="0939c19"/><lb ed="R091" n="1016b10"/>牛故。牛虽不食。恒事虚哨。馀报未尽。故称此名。受 <lb ed="X" n="0939c20"/><lb ed="R091" n="1016b11"/>天供养。马麦之报。彼独于天上尸利沙园受供。又 <lb ed="X" n="0939c21"/><lb ed="R091" n="1016b12"/>凡夫观形。不知观德。多轻之者。恐人讥笑遭愆。常 <lb ed="X" n="0939c22"/><lb ed="R091" n="1016b13"/>居天上。诸天敬奉。故云受天供养第一。</p> <lb ed="X" n="0939c23"/><lb ed="R091" n="1016b14"/><p xml:id="pX22p0939c2301"><name role="" type="person">宾头卢</name>颇罗堕者。梵语上三字。此云不动。名也。下 <lb ed="X" n="0939c24"/><lb ed="R091" n="1016b15"/>三字。此云利根。姓也。<persName>应供</persName>第一。柰耶律云。树提长 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0940a" n="0940a"/> <lb ed="X" n="0940a01"/><lb ed="R091" n="1016b16"/>者。以栴檀钵安置刹顶。号于众云。有神力能取者。 <lb ed="X" n="0940a02"/><lb ed="R091" n="1016b17"/>即当与之。宾头罗尊者。现神通取钵。<persName>佛</persName>诃责令不 <lb ed="X" n="0940a03"/><lb ed="R091" n="1016b18"/>许入灭。留身久住。应末世供。为大福田也。故云应 <lb ed="X" n="0940a04"/><lb ed="R091" n="1017a01"/>供第一。</p> <lb ed="X" n="0940a05"/><lb ed="R091" n="1017a02"/><p xml:id="pX22p0940a0501"><name role="" type="person">迦留陀夷</name>者。梵语。此云黑光。黑光者颜容粗黑故。 <lb ed="X" n="0940a06"/><lb ed="R091" n="1017a03"/>又黑色光耀。异常黑故。夜行乞食。人皆惊怕。<persName>佛</persName>禁 <lb ed="X" n="0940a07"/><lb ed="R091" n="1017a04"/>夜行。由此制也。</p> <lb ed="X" n="0940a08"/><lb ed="R091" n="1017a05"/><p xml:id="pX22p0940a0801"><name role="" type="person">摩诃劫宾那</name>者。梵语。此云房宿。知星宿第一。房宿 <lb ed="X" n="0940a09"/><lb ed="R091" n="1017a06"/>者。二十八宿中第四宿也。父母祷此星而诞生。又 <lb ed="X" n="0940a10"/><lb ed="R091" n="1017a07"/>云<name role="" type="person">劫宾那</name>。初出家时。一心欲到<persName>佛</persName>处听法。行到半 <lb ed="X" n="0940a11"/><lb ed="R091" n="1017a08"/>路。遭雨不能行。寄食于陶舍。又有一比丘来。共宿 <lb ed="X" n="0940a12"/><lb ed="R091" n="1017a09"/>陶舍。彼比丘者。即<persName>佛</persName>化身。与<name role="" type="person">劫宾那</name>尊者说法。闻 <lb ed="X" n="0940a13"/><lb ed="R091" n="1017a10"/>法悟道。知星宿者。不假玑衡。通晓天象。故云知星 <lb ed="X" n="0940a14"/><lb ed="R091" n="1017a11"/>宿第一。</p> <lb ed="X" n="0940a15"/><lb ed="R091" n="1017a12"/><p xml:id="pX22p0940a1501"><name role="" type="person">薄拘罗</name>者。梵语。此云善容。寿命第一。善容者。颜貌 <lb ed="X" n="0940a16"/><lb ed="R091" n="1017a13"/>端正故。寿命者。寿年百有六十。故云寿命第一。由 <lb ed="X" n="0940a17"/><lb ed="R091" n="1017a14"/>往昔持不杀戒。九十一劫。寿不终夭。又云。往昔曾 <lb ed="X" n="0940a18"/><lb ed="R091" n="1017a15"/>施一病僧诃梨勒果。感报五不死。初生现异。母以 <lb ed="X" n="0940a19"/><lb ed="R091" n="1017a16"/>为怪。置之熬中不死。复置釜盘不死。复掷于海中。 <lb ed="X" n="0940a20"/><lb ed="R091" n="1017a17"/>大鱼吞之。为人所获。刀破子现。一无所损。火不能 <lb ed="X" n="0940a21"/><lb ed="R091" n="1017a18"/>烧。汤不能煮。水不能淹。鱼不能噬。刀不能割。名五 <lb ed="X" n="0940a22"/><lb ed="R091" n="1017b01"/>不死。亦称第一。</p> <lb ed="X" n="0940a23"/><lb ed="R091" n="1017b02"/><p xml:id="pX22p0940a2301">阿<g ref="#CB00145">㝹</g>楼<g ref="#CB00501">驮</g>者。梵语。亦云阿那律陀。此云无贫。亦云 <lb ed="X" n="0940a24"/><lb ed="R091" n="1017b03"/>无灭。又云如意。天眼第一。无贫者。往昔于饑世。曾 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0940b" n="0940b"/> <lb ed="X" n="0940b01"/><lb ed="R091" n="1017b04"/>以稷饭施辟支<persName>佛</persName>。九十一劫。资用充足。至今不灭。 <lb ed="X" n="0940b02"/><lb ed="R091" n="1017b05"/>所求如意。故有无贫等三译。天眼第一者。出家以 <lb ed="X" n="0940b03"/><lb ed="R091" n="1017b06"/>来。贪眠。<persName>佛</persName>说法时。昏睡不醒。<persName>佛</persName>乃诃责。比之恐堕 <lb ed="X" n="0940b04"/><lb ed="R091" n="1017b07"/>螺蛤。阿那律尊者闻之。当时发愤精进。经七昼夜 <lb ed="X" n="0940b05"/><lb ed="R091" n="1017b08"/>眼不交睫。失其双目。<persName>佛</persName>教修习乐见。照明金刚三 <lb ed="X" n="0940b06"/><lb ed="R091" n="1017b09"/>昧。遂得天眼。观三千大千世界。如观掌中果。故云 <lb ed="X" n="0940b07"/><lb ed="R091" n="1017b10"/>天眼第一。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0940b08"/><lb ed="R091" n="1017b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0940b0801">如是等诸大弟子。幷诸菩萨摩诃萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0940b09"/><lb ed="R091" n="1017b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0940b0901">如是等者。例馀千二百五十人俱也。诸大弟子者。 <lb ed="X" n="0940b10"/><lb ed="R091" n="1017b13"/>即前十六尊宿也。各有德业因缘。前文叙明。幷者。 <lb ed="X" n="0940b11"/><lb ed="R091" n="1017b14"/><persName>佛</persName>说此经。不但千二百五十人俱。诸大弟子能闻。 <lb ed="X" n="0940b12"/><lb ed="R091" n="1017b15"/>在会大士。及诸菩萨摩诃萨。亦皆同闻。</p> <lb ed="X" n="0940b13"/><lb ed="R091" n="1017b16"/><p xml:id="pX22p0940b1301">菩萨者。梵语。具云菩提萨埵。今擧二字。省文也。此 <lb ed="X" n="0940b14"/><lb ed="R091" n="1017b17"/>云觉有情。觉有情者。觉是所求之果。有情是能求 <lb ed="X" n="0940b15"/><lb ed="R091" n="1017b18"/>之人。以<anchor xml:id="nkr_note_add_0940b1501" n="0940b1501"/><anchor xml:id="beg0940b1501" n="0940b1501"/>己<anchor xml:id="end0940b1501"/>之心。悟<persName>佛</persName>之理也。摩诃萨者。菩萨中大 <lb ed="X" n="0940b16"/><lb ed="R091" n="1018a01"/>菩萨也。如文殊普贤观音弥勒等。皆称摩诃萨。非 <lb ed="X" n="0940b17"/><lb ed="R091" n="1018a02"/>谓初心。十信。十住。十行。十迴向等也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0940b18"/><lb ed="R091" n="1018a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0940b1801"><name role="" type="person">文殊师利</name>法王子。<name role="" type="person">阿逸多</name>菩萨。乾陀诃提菩萨。常精 <lb ed="X" n="0940b19"/><lb ed="R091" n="1018a04"/>进菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0940b20"/><lb ed="R091" n="1018a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0940b2001"><name role="" type="person">文殊师利</name>者。梵语。亦云文殊师利。此云妙首。亦云 <lb ed="X" n="0940b21"/><lb ed="R091" n="1018a06"/><name role="" type="person">妙吉祥</name>。又云妙德。妙首者。花严经表三法门。曰信 <lb ed="X" n="0940b22"/><lb ed="R091" n="1018a07"/>行智。妙首信也。所谓信为六度之头首。长养万行 <lb ed="X" n="0940b23"/><lb ed="R091" n="1018a08"/>诸善根。<name role="" type="person">妙吉祥</name>者。行也。经云。一切世间。亲近供养 <lb ed="X" n="0940b24"/><lb ed="R091" n="1018a09"/>赞歎。名<name role="" type="person">妙吉祥</name>。又真谛云。于冤亲中。平等不为损 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0940c" n="0940c"/> <lb ed="X" n="0940c01"/><lb ed="R091" n="1018a10"/>恼。是<name role="" type="person">妙吉祥</name>。又生时有十种瑞。一光明满室。乃至 <lb ed="X" n="0940c02"/><lb ed="R091" n="1018a11"/>十名<name role="" type="person">妙吉祥</name>。妙德者。智也。文殊是过去七<persName>佛</persName>之师。 <lb ed="X" n="0940c03"/><lb ed="R091" n="1018a12"/>岂非妙德。法王子者。<persName>佛</persName>为法王。菩萨入法王位。名 <lb ed="X" n="0940c04"/><lb ed="R091" n="1018a13"/>法王子。或问曰。凡菩萨皆称法王子。独称文殊何 <lb ed="X" n="0940c05"/><lb ed="R091" n="1018a14"/>也。答曰。文殊大智独尊。凡诸经中常为菩萨上首 <lb ed="X" n="0940c06"/><lb ed="R091" n="1018a15"/>故。<persName>佛</persName>例舍利弗智慧第一。文殊大智独尊。此经为 <lb ed="X" n="0940c07"/><lb ed="R091" n="1018a16"/>智方能信受。一心念<persName>佛</persName>。始知修净业者。非是浅智 <lb ed="X" n="0940c08"/><lb ed="R091" n="1018a17"/>浅识所能信也。</p> <lb ed="X" n="0940c09"/><lb ed="R091" n="1018a18"/><p xml:id="pX22p0940c0901"><name role="" type="person">阿逸多</name>者。梵语。此云无能勝。即弥勒菩萨也。弥勒 <lb ed="X" n="0940c10"/><lb ed="R091" n="1018b01"/>者梵语。此云慈氏。姓也。<name role="" type="person">阿逸多</name>者。名也。具足当云 <lb ed="X" n="0940c11"/><lb ed="R091" n="1018b02"/>慈无能勝。弥勒菩萨。在母胎中。即有慈心。又过去 <lb ed="X" n="0940c12"/><lb ed="R091" n="1018b03"/>弗沙<persName>佛</persName>时。与释迦<persName>如来</persName>。同发菩提心。常修慈定。今 <lb ed="X" n="0940c13"/><lb ed="R091" n="1018b04"/>释迦成<persName>佛</persName>。授记入兜率内院補处。当来下生。弥勒 <lb ed="X" n="0940c14"/><lb ed="R091" n="1018b05"/>尊<persName>佛</persName>。既闻此经。龙华会上。必说此经。当知此经。流 <lb ed="X" n="0940c15"/><lb ed="R091" n="1018b06"/>通无尽矣。</p> <lb ed="X" n="0940c16"/><lb ed="R091" n="1018b07"/><p xml:id="pX22p0940c1601">乾陀诃提者。梵语。此云不休息。不休息者。修诸梵 <lb ed="X" n="0940c17"/><lb ed="R091" n="1018b08"/>行。历恒河沙劫。然後授记。经此多劫。未曾休息。又 <lb ed="X" n="0940c18"/><lb ed="R091" n="1018b09"/><persName>如来</persName>修进度时。名大师。太子求如意珠。雨宝济贫 <lb ed="X" n="0940c19"/><lb ed="R091" n="1018b10"/>得珠堕海。抒海取珠。诸天问言。抒海何为。答曰。得 <lb ed="X" n="0940c20"/><lb ed="R091" n="1018b11"/>珠堕海。故抒取之。天云。海水如何得竭。答曰。海水 <lb ed="X" n="0940c21"/><lb ed="R091" n="1018b12"/>不竭。我终不休。天知心固。共助抒之。水即灭半。龙 <lb ed="X" n="0940c22"/><lb ed="R091" n="1018b13"/>恐海乾。送珠还之。此是不休息義。</p> <lb ed="X" n="0940c23"/><lb ed="R091" n="1018b14"/><p xml:id="pX22p0940c2301">常精进者。宝积经云。此菩萨为度一切众生。经无 <lb ed="X" n="0940c24"/><lb ed="R091" n="1018b15"/>量劫。随逐不捨。犹未受化。曾无一念弃捨之心。乃 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0941a" n="0941a"/> <lb ed="X" n="0941a01"/><lb ed="R091" n="1018b16"/>精进之至极也。此二菩萨。名虽有别。德业无二也。 <lb ed="X" n="0941a02"/><lb ed="R091" n="1018b17"/>应知净业法门。务必菩提心而不退。方可德业成 <lb ed="X" n="0941a03"/><lb ed="R091" n="1018b18"/>就也。要在制心一处。不令散乱。念念相续。繫缘<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0941a04"/><lb ed="R091" n="1019a01"/>号无有弃捨之心。自然念成一片。无明业识渐渐 <lb ed="X" n="0941a05"/><lb ed="R091" n="1019a02"/>消灭。唯有一句阿弥陀<persName>佛</persName>。历历现前。便是常精进 <lb ed="X" n="0941a06"/><lb ed="R091" n="1019a03"/>菩萨。常精进便是不休息。不休息便是实相念。实 <lb ed="X" n="0941a07"/><lb ed="R091" n="1019a04"/>相念即是无念无念。名为真念也。果能如是念<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0941a08"/><lb ed="R091" n="1019a05"/>往生上品。决定无疑也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0941a09"/><lb ed="R091" n="1019a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0941a0901">与如是等诸大菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0941a10"/><lb ed="R091" n="1019a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0941a1001">与如是等诸大菩萨者。结上例馀同前。就当经则 <lb ed="X" n="0941a11"/><lb ed="R091" n="1019a08"/>表信行愿三成净土因故。同前者。结上文殊弥勒 <lb ed="X" n="0941a12"/><lb ed="R091" n="1019a09"/>等。例馀则普贤观音一切菩萨也。信行愿者。妙首 <lb ed="X" n="0941a13"/><lb ed="R091" n="1019a10"/>表信。凡求净因。信为最先。经云。若有信者。应当发 <lb ed="X" n="0941a14"/><lb ed="R091" n="1019a11"/>愿是也。精进表愿行。精者不杂。进者不退。不杂者。 <lb ed="X" n="0941a15"/><lb ed="R091" n="1019a12"/>经云。一心不乱。不退者。经云不退转菩提也。不休 <lb ed="X" n="0941a16"/><lb ed="R091" n="1019a13"/>息者。即不退義。又弥勒慈行。乾陀梵行。观经云。慈 <lb ed="X" n="0941a17"/><lb ed="R091" n="1019a14"/>心不杀。具诸戒行是也。成净土因者。列诸菩萨。非 <lb ed="X" n="0941a18"/><lb ed="R091" n="1019a15"/>无因故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0941a19"/><lb ed="R091" n="1019a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0941a1901">及释提桓因等。无量诸天大众俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0941a20"/><lb ed="R091" n="1019a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0941a2001">及者。言净土法门。不<anchor xml:id="nkr_note_add_0941a2001" n="0941a2001"/><anchor xml:id="beg0941a2001" n="0941a2001"/>但<anchor xml:id="end0941a2001"/>诸圣与会。一切诸天梵众。 <lb ed="X" n="0941a21"/><lb ed="R091" n="1019a18"/>皆能同闻。释提桓因者。具云释迦提婆。因提。释迦 <lb ed="X" n="0941a22"/><lb ed="R091" n="1019b01"/>者。此云能。提婆因提者此云天主。乃<name role="" type="person">忉利天</name>为欲 <lb ed="X" n="0941a23"/><lb ed="R091" n="1019b02"/>界主也。过去迦葉<persName>佛</persName>欲灭时。有一女人发心修塔。 <lb ed="X" n="0941a24"/><lb ed="R091" n="1019b03"/>三十二人助之。今天主。即女人也。统四方三十二 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0941b" n="0941b"/> <lb ed="X" n="0941b01"/><lb ed="R091" n="1019b04"/>天。即三十二人也。无量者该欲界。色界。无色界诸 <lb ed="X" n="0941b02"/><lb ed="R091" n="1019b05"/>天也。大众者。诸天而下。人及修罗六道一切众生 <lb ed="X" n="0941b03"/><lb ed="R091" n="1019b06"/>也。俱者。与诸菩萨诸天大众俱也。</p><p xml:id="pX22p0941b0314" cb:place="inline">〇序分竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0941b04"/><lb ed="R091" n="1019b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0941b0401">尔时<persName>佛</persName>告长老舍利弗。从是西方。过十万亿<persName>佛</persName>土。有 <lb ed="X" n="0941b05"/><lb ed="R091" n="1019b08"/>世界。名曰极乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0941b06"/><lb ed="R091" n="1019b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0941b0601">此下文属正宗。以前是序引。後是流通。唯此为一 <lb ed="X" n="0941b07"/><lb ed="R091" n="1019b10"/>经。正宗之大義也。尔时者。当彼六种成就时也。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0941b08"/><lb ed="R091" n="1019b11"/>告者。无问自说。欲速说此法故。告舍利弗。是智慧 <lb ed="X" n="0941b09"/><lb ed="R091" n="1019b12"/>第一。能信受此法。从是西方过者。从此<name role="" type="person">娑婆世界</name>。 <lb ed="X" n="0941b10"/><lb ed="R091" n="1019b13"/>向西而去。名过<persName>佛</persName>土。一大千世界。名一<persName>佛</persName>土。过如 <lb ed="X" n="0941b11"/><lb ed="R091" n="1019b14"/>是<persName>佛</persName>土。至十万亿<persName>佛</persName>土。言去此西方。远之又远矣。 <lb ed="X" n="0941b12"/><lb ed="R091" n="1019b15"/>往往修净业者。念到此处。退失道心。自忖云。十万 <lb ed="X" n="0941b13"/><lb ed="R091" n="1019b16"/>亿<persName>佛</persName>土。如何能到。故不行也。须知十万亿<persName>佛</persName>土。不 <lb ed="X" n="0941b14"/><lb ed="R091" n="1019b17"/>劳弹指。即登净土。亲见弥陀。只要当人信得及。勤 <lb ed="X" n="0941b15"/><lb ed="R091" n="1019b18"/>持<persName>佛</persName>号。久而久之。忽然心忘<persName>佛</persName>现。即过十万亿<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0941b16"/><lb ed="R091" n="1020a01"/>土矣。不见净土文云。于一念顷。生<name role="" type="person">极乐国</name>是也。极 <lb ed="X" n="0941b17"/><lb ed="R091" n="1020a02"/>乐者。梵语须摩提。此云安养。又云安乐淸泰等。皆 <lb ed="X" n="0941b18"/><lb ed="R091" n="1020a03"/>极乐義。又经云。<persName>佛</persName>土有四。一<name role="" type="person">常寂光土</name>。诸<persName>佛</persName>究竟。 <lb ed="X" n="0941b19"/><lb ed="R091" n="1020a04"/>极果所居二实报莊严土。法身大士所居。三方便 <lb ed="X" n="0941b20"/><lb ed="R091" n="1020a05"/>有馀土。三乘人所居。四凡圣同居土。四圣六凡所 <lb ed="X" n="0941b21"/><lb ed="R091" n="1020a06"/>居。雲栖云。今此极乐。是凡圣同居土。而亦同前三 <lb ed="X" n="0941b22"/><lb ed="R091" n="1020a07"/>土。则通常寂光矣。盖真极乐。唯常寂光是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0941b23"/><lb ed="R091" n="1020a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0941b2301">其土有<persName>佛</persName>。号阿弥陀。今现在说法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0941b24"/><lb ed="R091" n="1020a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0941b2401">其者。承上土必有人。指能依之人曰<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>必有号。 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0941c" n="0941c"/> <lb ed="X" n="0941c01"/><lb ed="R091" n="1020a10"/>曰阿弥陀。过去未来。皆有<persName>佛</persName>度生。度生之轨。曰现 <lb ed="X" n="0941c02"/><lb ed="R091" n="1020a11"/>在说法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0941c03"/><lb ed="R091" n="1020a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0941c0301">舍利弗。彼土何故名为极乐。其国众生。无有众苦。但 <lb ed="X" n="0941c04"/><lb ed="R091" n="1020a13"/>受诸乐。故名极乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0941c05"/><lb ed="R091" n="1020a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0941c0501">其国众生者。指<name role="" type="person">极乐世界</name>之众生。皆是有德之士。 <lb ed="X" n="0941c06"/><lb ed="R091" n="1020a15"/>非谓<name role="" type="person">娑婆世界</name>之众生。若论<name role="" type="person">娑婆世界</name>众生。人人 <lb ed="X" n="0941c07"/><lb ed="R091" n="1020a16"/>皆有<persName>佛</persName>性。自从无始以来。一念妄动。迷失真性。所 <lb ed="X" n="0941c08"/><lb ed="R091" n="1020a17"/>以偝觉合尘。沉沦苦趣。作种种业。受种种苦。纍生 <lb ed="X" n="0941c09"/><lb ed="R091" n="1020a18"/>纍劫。无有了期。若能一念回光。返照净土。则众生 <lb ed="X" n="0941c10"/><lb ed="R091" n="1020b01"/>心而为<persName>佛</persName>性也。众苦者。苦是逼恼義。谓三苦。五苦。 <lb ed="X" n="0941c11"/><lb ed="R091" n="1020b02"/>八苦。乃至百一十苦。三苦者。一苦苦。谓受漏身。是 <lb ed="X" n="0941c12"/><lb ed="R091" n="1020b03"/>名为苦。更加种种逼恼。则苦而复苦。是为欲界苦 <lb ed="X" n="0941c13"/><lb ed="R091" n="1020b04"/>也。二壞苦。谓当乐壞时。不勝忧恼。是为色界苦也。 <lb ed="X" n="0941c14"/><lb ed="R091" n="1020b05"/>三行苦。谓此苦处中即不苦不乐。念念迁流。是为 <lb ed="X" n="0941c15"/><lb ed="R091" n="1020b06"/>无色界苦也。此是三界苦。是名三苦也。五苦者。谓 <lb ed="X" n="0941c16"/><lb ed="R091" n="1020b07"/>生老病死苦是也。八苦者。一生居胎狱苦。二老厌 <lb ed="X" n="0941c17"/><lb ed="R091" n="1020b08"/>躘蹱苦。三病受痛疴苦。四死悲分散苦。五求不得 <lb ed="X" n="0941c18"/><lb ed="R091" n="1020b09"/>苦。六爱别離苦。七怨憎会苦。八五阴盛苦。此是八 <lb ed="X" n="0941c19"/><lb ed="R091" n="1020b10"/>苦也。百一十苦者。一无差别流转苦。二欲痴苦。乃 <lb ed="X" n="0941c20"/><lb ed="R091" n="1020b11"/>至五十五苦。次九种苦。于九种苦中。又次第叠开。 <lb ed="X" n="0941c21"/><lb ed="R091" n="1020b12"/>成五十五苦。合之为百一十苦。以上众苦。极乐皆 <lb ed="X" n="0941c22"/><lb ed="R091" n="1020b13"/>无。是名无有众苦也。但受诸乐者。下文叙明。如实 <lb ed="X" n="0941c23"/><lb ed="R091" n="1020b14"/>而言。苦既不立。乐亦何存。苦乐双忘。是平等法。如 <lb ed="X" n="0941c24"/><lb ed="R091" n="1020b15"/>斯之乐。故名极乐也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0942a" n="0942a"/> <lb ed="X" n="0942a01"/><lb ed="R091" n="1020b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0942a0101">又舍利弗。<name role="" type="person">极乐国</name>土。七褈栏楯。七褈罗网。七褈行树。 <lb ed="X" n="0942a02"/><lb ed="R091" n="1020b17"/>皆是四宝周迊围绕。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0942a03"/><lb ed="R091" n="1020b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0942a0301">此正明乐事也。横曰栏。直曰楯。网是宝。罗是罗布。 <lb ed="X" n="0942a04"/><lb ed="R091" n="1021a01"/>树皆成行。故曰。栏楯。围于树外。罗网覆于树上。重 <lb ed="X" n="0942a05"/><lb ed="R091" n="1021a02"/>重相间。其数皆七。悉以金银琉璃玻璃四宝周围 <lb ed="X" n="0942a06"/><lb ed="R091" n="1021a03"/>严饰。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0942a07"/><lb ed="R091" n="1021a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0942a0701">是故彼国。名为极乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0942a08"/><lb ed="R091" n="1021a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0942a0801">是故二句。先结前栏楯等。例下宝池。乃至风树等。 <lb ed="X" n="0942a09"/><lb ed="R091" n="1021a06"/>种种莊严。故名极乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0942a10"/><lb ed="R091" n="1021a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0942a1001">又舍利弗。<name role="" type="person">极乐国</name>土。有七宝池。八功德水。充满其中。 <lb ed="X" n="0942a11"/><lb ed="R091" n="1021a08"/>池底纯以金沙佈地。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0942a12"/><lb ed="R091" n="1021a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0942a1201">又舍利弗者。承上告舍利弗言。不但陆地莊严。有 <lb ed="X" n="0942a13"/><lb ed="R091" n="1021a10"/>如是栏楯罗网行树。抑且池水莊严。亦复勝妙无 <lb ed="X" n="0942a14"/><lb ed="R091" n="1021a11"/>比也。有七宝池者。七宝所成。池中之水。亦七宝成。 <lb ed="X" n="0942a15"/><lb ed="R091" n="1021a12"/>七宝者。金银琉璃玻璃砗磲赤珠玛瑙。是名七宝 <lb ed="X" n="0942a16"/><lb ed="R091" n="1021a13"/>八功德水者。一澄净。二淸冷。三甘美。四轻软。五润 <lb ed="X" n="0942a17"/><lb ed="R091" n="1021a14"/>泽。六安和。七除饥渴。八长养诸根。具八种功德。利 <lb ed="X" n="0942a18"/><lb ed="R091" n="1021a15"/>益众生也。池底金沙者。金沙为底。无泥滓也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0942a19"/><lb ed="R091" n="1021a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0942a1901">四边阶道。金银琉璃玻璃合成。上有楼阁。亦以金银 <lb ed="X" n="0942a20"/><lb ed="R091" n="1021a17"/>琉璃。玻璃。砗磲。赤珠。玛瑙。而严饰之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0942a21"/><lb ed="R091" n="1021a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0942a2101">四边者。中为七宝池水。周围四面为阶道。阶道者。 <lb ed="X" n="0942a22"/><lb ed="R091" n="1021b01"/>離地曰阶。坦途曰道。楼阁者。重屋曰楼。岑楼曰阁。 <lb ed="X" n="0942a23"/><lb ed="R091" n="1021b02"/>金银者。世间通宝。琉璃者。此云靑色宝。又云不远。 <lb ed="X" n="0942a24"/><lb ed="R091" n="1021b03"/>去<name role="" type="person">波罗奈国</name>不远。即有此宝。玻璃者。此云水玉。即 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0942b" n="0942b"/> <lb ed="X" n="0942b01"/><lb ed="R091" n="1021b04"/>水晶也。砗磲者。此云大贝。乃海中介虫也。大者为 <lb ed="X" n="0942b02"/><lb ed="R091" n="1021b05"/>宝。赤珠者。珠之红色。玛瑙者。或云丹丘野鬼之血 <lb ed="X" n="0942b03"/><lb ed="R091" n="1021b06"/>所化。严者。整齐義。饰者。文彩義。以此众宝而严饰 <lb ed="X" n="0942b04"/><lb ed="R091" n="1021b07"/>之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0942b05"/><lb ed="R091" n="1021b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0942b0501">池中莲花。大如车轮。靑色靑光。黄色黄光。赤色赤光。 <lb ed="X" n="0942b06"/><lb ed="R091" n="1021b09"/>白色白光。微妙香洁。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0942b07"/><lb ed="R091" n="1021b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0942b0701">上言池外。今表池中。莲花者具有四色。谓靑黄赤 <lb ed="X" n="0942b08"/><lb ed="R091" n="1021b11"/>白等色皆有光。靑莲花者。彼云优钵罗花。黄莲花 <lb ed="X" n="0942b09"/><lb ed="R091" n="1021b12"/>者。彼云拘物头花。赤莲花者。彼云钵特摩花。白莲 <lb ed="X" n="0942b10"/><lb ed="R091" n="1021b13"/>华者。彼云芬陀利花。此花未开。彼云屈摩罗。此花 <lb ed="X" n="0942b11"/><lb ed="R091" n="1021b14"/>将落。彼云迦摩罗。此花处中间开。彼云芬陀利。即 <lb ed="X" n="0942b12"/><lb ed="R091" n="1021b15"/>白莲花也。车轮者。大小形相未定。随機所见。故云 <lb ed="X" n="0942b13"/><lb ed="R091" n="1021b16"/>微。因果同时。处染常净。故云妙。华出金沙。香中之 <lb ed="X" n="0942b14"/><lb ed="R091" n="1021b17"/>香。故云香。洁中之洁。故云微妙香洁。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0942b15"/><lb ed="R091" n="1021b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0942b1501">舍利弗<name role="" type="person">极乐国</name>土。成就如是功德莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0942b16"/><lb ed="R091" n="1022a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0942b1601">如上种种莊严。皆是阿<name role="" type="person">弥陀<persName>佛</persName>国</name>中。为法藏比丘 <lb ed="X" n="0942b17"/><lb ed="R091" n="1022a02"/>时。发大愿所修。大行无量功德。後三成就。皆同此 <lb ed="X" n="0942b18"/><lb ed="R091" n="1022a03"/>義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0942b19"/><lb ed="R091" n="1022a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0942b1901">又舍利弗。彼<persName>佛</persName>国土。常作天乐。黄金为地。昼夜六时。 <lb ed="X" n="0942b20"/><lb ed="R091" n="1022a05"/>雨天曼荼罗花。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0942b21"/><lb ed="R091" n="1022a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0942b2101">前叙宝池。今言金地。常作天乐者。谓诸天所作之 <lb ed="X" n="0942b22"/><lb ed="R091" n="1022a07"/>乐。非是人间所有。人间之乐。须要自作自弹。天乐 <lb ed="X" n="0942b23"/><lb ed="R091" n="1022a08"/>自鸣。故云常作天乐也。今修净业者。果能一心不 <lb ed="X" n="0942b24"/><lb ed="R091" n="1022a09"/>乱。念<persName>佛</persName>到临命终时。自有天乐。迎空而来接引。则 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0942c" n="0942c"/> <lb ed="X" n="0942c01"/><lb ed="R091" n="1022a10"/>天乐自鸣也。黄金为地者。谓<name role="" type="person">极乐世界</name>。上则乐作 <lb ed="X" n="0942c02"/><lb ed="R091" n="1022a11"/>于天。下则金严其地。而居此黄金地上。不独耳闻 <lb ed="X" n="0942c03"/><lb ed="R091" n="1022a12"/>天乐。亦且眼见天花也。黄金者。谓琉璃地上皆是 <lb ed="X" n="0942c04"/><lb ed="R091" n="1022a13"/>黄金。然亦阿弥陀<persName>佛</persName>愿力所成。此则地面之莊严 <lb ed="X" n="0942c05"/><lb ed="R091" n="1022a14"/>也。昼夜六时者。以花开鸟鸣为昼。花合鸟栖为夜。 <lb ed="X" n="0942c06"/><lb ed="R091" n="1022a15"/>雨天曼荼罗花者。天花也。又云适意。适意者。适悦 <lb ed="X" n="0942c07"/><lb ed="R091" n="1022a16"/>人意也。不见道须菩提宴坐。帝释散花。须菩提问。 <lb ed="X" n="0942c08"/><lb ed="R091" n="1022a17"/>空中散花。当是何人。答曰。我乃天帝也。以尊者善 <lb ed="X" n="0942c09"/><lb ed="R091" n="1022a18"/>说般若。故以散花供养。应知心净则<persName>佛</persName>土净。则诸 <lb ed="X" n="0942c10"/><lb ed="R091" n="1022b01"/>念不生。万法空寂。即是善说般若義。所以感动诸 <lb ed="X" n="0942c11"/><lb ed="R091" n="1022b02"/>天。散花供养。能如是净心念<persName>佛</persName>。往生又何疑也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0942c12"/><lb ed="R091" n="1022b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0942c1201">其土众生。常以淸旦。各以衣裓盛众妙花。供养他方 <lb ed="X" n="0942c13"/><lb ed="R091" n="1022b04"/>十万亿<persName>佛</persName>。即以食时。还到本国。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0942c14"/><lb ed="R091" n="1022b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0942c1401">其土众生者。指初心凡夫。往生净土。皆名众生。常 <lb ed="X" n="0942c15"/><lb ed="R091" n="1022b06"/>者。日日恒然。无有劳厌之心也。淸旦者。于昼最先 <lb ed="X" n="0942c16"/><lb ed="R091" n="1022b07"/>之时也各者。人人皆然。无有一众生懈怠也。以衣 <lb ed="X" n="0942c17"/><lb ed="R091" n="1022b08"/>裓盛华者。取至诚心净也。盛众妙花者。供养他方 <lb ed="X" n="0942c18"/><lb ed="R091" n="1022b09"/>诸<persName>佛</persName>也。衣裓者。彼国唤作盛华之器。或言衣襟。而 <lb ed="X" n="0942c19"/><lb ed="R091" n="1022b10"/>以衣襟盛华供<persName>佛</persName>也。他方者。自本国而往他方也 <lb ed="X" n="0942c20"/><lb ed="R091" n="1022b11"/>十万亿<persName>佛</persName>土者。一<persName>佛</persName>一大千土。言远之又远也。食 <lb ed="X" n="0942c21"/><lb ed="R091" n="1022b12"/>时者。晨斋之时也。还到本国者。淸旦盛华。供养十 <lb ed="X" n="0942c22"/><lb ed="R091" n="1022b13"/>万亿<persName>佛</persName>毕。还到本国。犹在晨斋之时。往来之速。亦 <lb ed="X" n="0942c23"/><lb ed="R091" n="1022b14"/>是阿弥陀<persName>佛</persName>成就神足之力也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0942c24"/><lb ed="R091" n="1022b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0942c2401">饭食经行。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0943a" n="0943a"/> <lb ed="X" n="0943a01"/><lb ed="R091" n="1022b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0943a0101">前言食时。今说饭毕。饭食者。能住持身命。令不断 <lb ed="X" n="0943a02"/><lb ed="R091" n="1022b17"/>壞。长养圣胎。故名为食。经行者。令不放逸故。又古 <lb ed="X" n="0943a03"/><lb ed="R091" n="1022b18"/>德云。有<persName>佛</persName>处不得住。无<persName>佛</persName>处即走过。如是而行。名 <lb ed="X" n="0943a04"/><lb ed="R091" n="1023a01"/>为经行。擧足动步。时时踏著天寧。而今要问同志 <lb ed="X" n="0943a05"/><lb ed="R091" n="1023a02"/>善友。及朝山拜顶诸师。且道踏著个甚么。若向此 <lb ed="X" n="0943a06"/><lb ed="R091" n="1023a03"/>处领会得。决定往生净土。如其不能领会。埋头吃 <lb ed="X" n="0943a07"/><lb ed="R091" n="1023a04"/>饭。空过一生。玩水观山。徒劳万里。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0943a08"/><lb ed="R091" n="1023a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0943a0801">舍利弗。<name role="" type="person">极乐国</name>土。成就如是功德莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0943a09"/><lb ed="R091" n="1023a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0943a0901">此结上天乐天花等。种种功德莊严。皆是阿弥陀 <lb ed="X" n="0943a10"/><lb ed="R091" n="1023a07"/><persName>佛</persName>愿力成就也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0943a11"/><lb ed="R091" n="1023a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0943a1101">复次舍利弗。彼国常有种种奇妙杂色之鸟。白鹤孔 <lb ed="X" n="0943a12"/><lb ed="R091" n="1023a09"/><g ref="#CB15179">雀</g>。鹦鹉。舍利。迦陵频伽。共命之鸟。是诸众鸟。昼夜六 <lb ed="X" n="0943a13"/><lb ed="R091" n="1023a10"/>时。出和雅音。其音演畅。五根。五力。七菩提分。八圣道 <lb ed="X" n="0943a14"/><lb ed="R091" n="1023a11"/>分。如是等法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0943a15"/><lb ed="R091" n="1023a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0943a1501">复次者。再言也。种种奇妙者。先言诸天散花。此言 <lb ed="X" n="0943a16"/><lb ed="R091" n="1023a13"/>禽树成音。种种奇妙。形殊众鸟曰奇。音能说法曰 <lb ed="X" n="0943a17"/><lb ed="R091" n="1023a14"/>妙。下文众鸟。悉皆奇妙。非凡鸟可比。杂色者美观 <lb ed="X" n="0943a18"/><lb ed="R091" n="1023a15"/>众鸟之色。白鹤孔<g ref="#CB15179">雀</g>鹦鹉。常见可知。舍利者。此云 <lb ed="X" n="0943a19"/><lb ed="R091" n="1023a16"/>春莺。或言鹙鹭。迦陵频伽鸟者。此云妙音。在壳中 <lb ed="X" n="0943a20"/><lb ed="R091" n="1023a17"/>能鸣。超过众鸟。此鸟人天声闻等无能及也。唯除 <lb ed="X" n="0943a21"/><lb ed="R091" n="1023a18"/><persName>如来</persName>。故云妙音。共命鸟者。两首一身。此鸟报应相 <lb ed="X" n="0943a22"/><lb ed="R091" n="1023b01"/>同。识命各异。昼夜六时者。解释前文。出和雅音者。 <lb ed="X" n="0943a23"/><lb ed="R091" n="1023b02"/>鸣时无有粗厉。能令听者躁心自释。是名出和雅 <lb ed="X" n="0943a24"/><lb ed="R091" n="1023b03"/>音。其音演畅者。演。是舒而廣大无尽之義。畅。是敷 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0943b" n="0943b"/> <lb ed="X" n="0943b01"/><lb ed="R091" n="1023b04"/>而通达无滞之意。五根者。谓信。进。念。定。慧。能生圣 <lb ed="X" n="0943b02"/><lb ed="R091" n="1023b05"/>道。故名为根。五力者。即前根增长为力。七菩提分 <lb ed="X" n="0943b03"/><lb ed="R091" n="1023b06"/>者。即七觉支。亦以根力所得。一择法。二精进。三喜。 <lb ed="X" n="0943b04"/><lb ed="R091" n="1023b07"/>四轻安。五定。六捨。七念。念觉即菩提。支分義。谓分 <lb ed="X" n="0943b05"/><lb ed="R091" n="1023b08"/>分随宜而用也。八圣道分者。由前择法。故入正道。 <lb ed="X" n="0943b06"/><lb ed="R091" n="1023b09"/>谓正见。正思惟。正语。正业。正命。正精进。正<anchor xml:id="nkr_note_add_0943b0601" n="0943b0601"/><anchor xml:id="beg0943b0601" n="0943b0601"/>念<anchor xml:id="end0943b0601"/>。正定。此 <lb ed="X" n="0943b07"/><lb ed="R091" n="1023b10"/>八者。不依偏邪为正。能至涅槃为道。如是等法者。 <lb ed="X" n="0943b08"/><lb ed="R091" n="1023b11"/>等者。四念处。四正勤。四如意定。成三十七品。及馀 <lb ed="X" n="0943b09"/><lb ed="R091" n="1023b12"/>一切法也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0943b10"/><lb ed="R091" n="1023b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0943b1001">其土众生。闻是音<anchor xml:id="nkr_note_add_0943b1001" n="0943b1001"/><anchor xml:id="beg0943b1001" n="0943b1001"/>已<anchor xml:id="end0943b1001"/>。皆悉念<persName>佛</persName>法念僧。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0943b11"/><lb ed="R091" n="1023b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0943b1101">其土众生者。前文叙明。闻者。闻音无益。则同世音。 <lb ed="X" n="0943b12"/><lb ed="R091" n="1023b15"/>今念三宝。正明益也。三宝者。即念<persName>佛</persName>。念法。念僧。故 <lb ed="X" n="0943b13"/><lb ed="R091" n="1023b16"/>云自皈依<persName>佛</persName>。自皈依法。自皈依僧。但令归自。不说 <lb ed="X" n="0943b14"/><lb ed="R091" n="1023b17"/>归他。念念还归自心。是名真念三宝也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0943b15"/><lb ed="R091" n="1023b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0943b1501">舍利弗。汝勿谓此鸟。实是罪报所生。所以者何。彼<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0943b16"/><lb ed="R091" n="1024a01"/>国土。无三恶道。舍利弗。其<persName>佛</persName>国土。尙无恶道之名。何 <lb ed="X" n="0943b17"/><lb ed="R091" n="1024a02"/>况有实。是诸众鸟。皆是阿弥陀<persName>佛</persName>。欲令法音宣流。变 <lb ed="X" n="0943b18"/><lb ed="R091" n="1024a03"/>化所作。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0943b19"/><lb ed="R091" n="1024a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0943b1901">舍利弗者。<persName>佛</persName>告之言。汝勿谓此鸟者。申明诸鸟。实 <lb ed="X" n="0943b20"/><lb ed="R091" n="1024a05"/>是罪报所生。恐疑净土何因而有禽畜。所以者何 <lb ed="X" n="0943b21"/><lb ed="R091" n="1024a06"/>者。<persName>佛</persName>转语而破之。彼<persName>佛</persName>国土者。实无三恶道。三恶 <lb ed="X" n="0943b22"/><lb ed="R091" n="1024a07"/>道者。地狱饿鬼畜牲。所谓十恶五逆者。堕地狱道。 <lb ed="X" n="0943b23"/><lb ed="R091" n="1024a08"/>悭贪嫉妒者。堕饿鬼道。愚痴暗蔽者。堕畜牲道。是 <lb ed="X" n="0943b24"/><lb ed="R091" n="1024a09"/>故六道之中。唯天道最善。人道次之。修罗道在乎 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0943c" n="0943c"/> <lb ed="X" n="0943c01"/><lb ed="R091" n="1024a10"/>其中。不善不恶。故独此三恶道者。是名为恶。舍利 <lb ed="X" n="0943c02"/><lb ed="R091" n="1024a11"/>弗者。<persName>佛</persName>又告之。其<persName>佛</persName>国土。尙无恶道之名。何况有 <lb ed="X" n="0943c03"/><lb ed="R091" n="1024a12"/>实。言凡修净业者。因生于净土。果亦结于净土。何 <lb ed="X" n="0943c04"/><lb ed="R091" n="1024a13"/>由净土而有恶道。如其有者。是杂秽处。非净土也。 <lb ed="X" n="0943c05"/><lb ed="R091" n="1024a14"/>何疑净土而有罪报。非<anchor xml:id="nkr_note_add_0943c0501" n="0943c0501"/><anchor xml:id="beg0943c0501" n="0943c0501"/>但<anchor xml:id="end0943c0501"/>目不曾见。而且耳亦未 <lb ed="X" n="0943c06"/><lb ed="R091" n="1024a15"/>曾闻也。何况有实。是诸众鸟者。又申明诸鸟也。皆 <lb ed="X" n="0943c07"/><lb ed="R091" n="1024a16"/>是阿弥陀<persName>佛</persName>。欲令法音宣流。变化所作者。<persName>佛</persName>自难 <lb ed="X" n="0943c08"/><lb ed="R091" n="1024a17"/>言。既无畜牲。今白鹤孔<g ref="#CB15179">雀</g>等。从何而来。在彼国土。 <lb ed="X" n="0943c09"/><lb ed="R091" n="1024a18"/>乃出其由。是阿弥陀<persName>佛</persName>。往昔本愿变化所作。非实 <lb ed="X" n="0943c10"/><lb ed="R091" n="1024b01"/>是有也。法音宣流者。宣则宣佈。流则流通。如近及 <lb ed="X" n="0943c11"/><lb ed="R091" n="1024b02"/>远。犹如逝水。阿弥陀<persName>佛</persName>。欲令法音。普周沙界。无有 <lb ed="X" n="0943c12"/><lb ed="R091" n="1024b03"/>间断。不独人能说法。使彼国鸟。因皆说妙法。无一 <lb ed="X" n="0943c13"/><lb ed="R091" n="1024b04"/>处而不闻听也。此是阿弥陀<persName>佛</persName>。大神通力。变化所 <lb ed="X" n="0943c14"/><lb ed="R091" n="1024b05"/>作。岂同愚痴暗蔽。而感报禽畜之真鸟也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0943c15"/><lb ed="R091" n="1024b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0943c1501">舍利弗。彼<persName>佛</persName>国土。微风吹动。诸宝行树。及宝罗网。出 <lb ed="X" n="0943c16"/><lb ed="R091" n="1024b07"/>微妙音。譬如百千种乐。同时俱作。闻是音者。自然皆 <lb ed="X" n="0943c17"/><lb ed="R091" n="1024b08"/>生念<persName>佛</persName>念法念僧之心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0943c18"/><lb ed="R091" n="1024b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0943c1801">前言诸禽鸟说法。尙属有情。今说风树罗网演法。 <lb ed="X" n="0943c19"/><lb ed="R091" n="1024b10"/>乃出无情。闻音倏感。正念现前。非思非虑。绝所绝 <lb ed="X" n="0943c20"/><lb ed="R091" n="1024b11"/>能。故曰自然念三宝之心也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0943c21"/><lb ed="R091" n="1024b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0943c2101">舍利弗。其<persName>佛</persName>国土。成就如是功德莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0943c22"/><lb ed="R091" n="1024b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0943c2201">结上化禽风树二种莊严。皆是阿弥陀<persName>佛</persName>。因地愿 <lb ed="X" n="0943c23"/><lb ed="R091" n="1024b14"/>行。功德成就也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0943c24"/><lb ed="R091" n="1024b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0943c2401">舍利弗于意云何。彼<persName>佛</persName>何故号阿弥陀。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0944a" n="0944a"/> <lb ed="X" n="0944a01"/><lb ed="R091" n="1024b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0944a0101">以上明依报之勝。而依从正生。今明正报。于意云 <lb ed="X" n="0944a02"/><lb ed="R091" n="1024b17"/>何。可能审解否。既知阿弥陀。未知其義。云何以彼 <lb ed="X" n="0944a03"/><lb ed="R091" n="1024b18"/><persName>佛</persName>为一经之主。故须审问。正主者。报有依正。<persName>佛</persName>居 <lb ed="X" n="0944a04"/><lb ed="R091" n="1025a01"/>其正。正有主伴。<persName>佛</persName>为其主。故须审问其義。审者审 <lb ed="X" n="0944a05"/><lb ed="R091" n="1025a02"/>自<anchor xml:id="nkr_note_add_0944a0501" n="0944a0501"/><anchor xml:id="beg0944a0501" n="0944a0501"/>己<anchor xml:id="end0944a0501"/>弥陀。问者问念<persName>佛</persName>之人。若向境缘上审问。是 <lb ed="X" n="0944a06"/><lb ed="R091" n="1025a03"/>名向外驰求。非审问也。务须扣<anchor xml:id="nkr_note_add_0944a0601" n="0944a0601"/><anchor xml:id="beg0944a0601" n="0944a0601"/>己<anchor xml:id="end0944a0601"/>而审问。审自<anchor xml:id="nkr_note_add_0944a0602" n="0944a0602"/><anchor xml:id="beg0944a0602" n="0944a0602"/>己<anchor xml:id="end0944a0602"/> <lb ed="X" n="0944a07"/><lb ed="R091" n="1025a04"/>弥陀。于意云何。问念<persName>佛</persName>之人究竟是谁。审而又审。 <lb ed="X" n="0944a08"/><lb ed="R091" n="1025a05"/>问而又问。审到审无所审问到问无所问忽然审 <lb ed="X" n="0944a09"/><lb ed="R091" n="1025a06"/>问双忘。全身皆是自性弥陀。何论彼<persName>佛</persName>此<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0944a10"/><lb ed="R091" n="1025a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0944a1001">舍利弗。彼<persName>佛</persName>光明无量。照十方国。无所障碍。是故号 <lb ed="X" n="0944a11"/><lb ed="R091" n="1025a08"/>为阿弥陀。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0944a12"/><lb ed="R091" n="1025a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0944a1201">此释光明无量。无量者。言所照光明之廣也。十方 <lb ed="X" n="0944a13"/><lb ed="R091" n="1025a10"/>者。唯阿弥陀<persName>佛</persName>。光明照千万世界。无有穷尽。亦无 <lb ed="X" n="0944a14"/><lb ed="R091" n="1025a11"/>隔碍。日月虽有光明。被雲遮碍。彼<persName>佛</persName>光明。彻山透 <lb ed="X" n="0944a15"/><lb ed="R091" n="1025a12"/>壁。通幽达冥。皆无隔碍。或问。日月有碍人皆尽知。 <lb ed="X" n="0944a16"/><lb ed="R091" n="1025a13"/><persName>佛</persName>光无碍。当有何據。答曰。昔释迦<persName>佛</persName>时。城东有一 <lb ed="X" n="0944a17"/><lb ed="R091" n="1025a14"/>老母。不愿见<persName>佛</persName>。避入深闺。<persName>佛</persName>光所照。及其垣壁俱 <lb ed="X" n="0944a18"/><lb ed="R091" n="1025a15"/>彻。内外四方。皆有光明。即无隔碍之征也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0944a19"/><lb ed="R091" n="1025a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0944a1901">又舍利弗。彼<persName>佛</persName>寿命。及其人民。无量无边阿僧祇劫。 <lb ed="X" n="0944a20"/><lb ed="R091" n="1025a17"/>故名阿弥陀。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0944a21"/><lb ed="R091" n="1025a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0944a2101">此释寿命无量。彼<persName>佛</persName>寿命者有三法。一谓法身寿。 <lb ed="X" n="0944a22"/><lb ed="R091" n="1025b01"/>以如理为命。二谓报身寿。以智慧为命。三谓应身 <lb ed="X" n="0944a23"/><lb ed="R091" n="1025b02"/>寿。以因缘为命。法花寿量疏云。此三寿者。寿是受 <lb ed="X" n="0944a24"/><lb ed="R091" n="1025b03"/>也。若法身。真如不隔诸法。故名为受。若报身。境智 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0944b" n="0944b"/> <lb ed="X" n="0944b01"/><lb ed="R091" n="1025b04"/>相应。故名为受。若应身。一期报得。永年不断。故名 <lb ed="X" n="0944b02"/><lb ed="R091" n="1025b05"/>为受。是故彼<persName>佛</persName>寿命。无能穷尽之无量也。及其人 <lb ed="X" n="0944b03"/><lb ed="R091" n="1025b06"/>民者。非谓此岸人民。皆是彼岸人民。仗承<persName>佛</persName>力自 <lb ed="X" n="0944b04"/><lb ed="R091" n="1025b07"/>力。一心念<persName>佛</persName>。临命终时。往生彼岸。莲花化生。乃是 <lb ed="X" n="0944b05"/><lb ed="R091" n="1025b08"/>淸虚之身。非同凡夫质碍肉身。是故彼岸人民。既 <lb ed="X" n="0944b06"/><lb ed="R091" n="1025b09"/>登不退。转地受命。亦无量无边矣。阿僧祇劫者。言 <lb ed="X" n="0944b07"/><lb ed="R091" n="1025b10"/>其寿命无数。倍之又倍之。故名无量无边矣。实而 <lb ed="X" n="0944b08"/><lb ed="R091" n="1025b11"/>言之。自性灵明通达。是寿命无量義。始知阿弥陀 <lb ed="X" n="0944b09"/><lb ed="R091" n="1025b12"/><persName>佛</persName>。虽在十万亿<persName>佛</persName>土之外。而实于此<name role="" type="person">娑婆世界</name>。众 <lb ed="X" n="0944b10"/><lb ed="R091" n="1025b13"/>生心中。结跏趺坐。俨然不动。奈何此岸众生。往往 <lb ed="X" n="0944b11"/><lb ed="R091" n="1025b14"/>入外道之门。枉自劳神。负杲日之明。翻成黑暗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0944b12"/><lb ed="R091" n="1025b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0944b1201">舍利弗。阿弥陀<persName>佛</persName>。成<persName>佛</persName>以来。于今十劫。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0944b13"/><lb ed="R091" n="1025b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0944b1301">既知彼<persName>佛</persName>得名之義。未审成<persName>佛</persName>。在于何时。劫者梵 <lb ed="X" n="0944b14"/><lb ed="R091" n="1025b17"/>语。亦云劫波。此云十分。十劫者又云大劫。又云小 <lb ed="X" n="0944b15"/><lb ed="R091" n="1025b18"/>劫。今谓久远。应是大劫。花严经云。成住壞空。各二 <lb ed="X" n="0944b16"/><lb ed="R091" n="1026a01"/>十小劫。八十小劫。终。方为大劫。言十大劫者。是八 <lb ed="X" n="0944b17"/><lb ed="R091" n="1026a02"/>十小劫也。此说亦是一期赴機之谈。究极而言。阿 <lb ed="X" n="0944b18"/><lb ed="R091" n="1026a03"/>弥陀<persName>佛</persName>。成<persName>佛</persName>以来。亦应无量之无量矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0944b19"/><lb ed="R091" n="1026a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0944b1901">又舍利弗。彼<persName>佛</persName>有无量无边声闻弟子。皆阿罗汉。非 <lb ed="X" n="0944b20"/><lb ed="R091" n="1026a05"/>是算数之所能知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0944b21"/><lb ed="R091" n="1026a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0944b2101">此释弟子。无量声闻者。闻四谛教悟道。名为声闻。 <lb ed="X" n="0944b22"/><lb ed="R091" n="1026a07"/>四谛者。苦集灭道也。皆是阿罗汉者。拣非前三果 <lb ed="X" n="0944b23"/><lb ed="R091" n="1026a08"/>也。不言缘觉。摄声闻中也。非是算数之所能知者。 <lb ed="X" n="0944b24"/><lb ed="R091" n="1026a09"/>如大经阿僧祇劫品云。非世人心力所及故。只云 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0944c" n="0944c"/> <lb ed="X" n="0944c01"/><lb ed="R091" n="1026a10"/>无量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0944c02"/><lb ed="R091" n="1026a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0944c0201">诸菩萨众。亦复如是。舍利弗。彼<persName>佛</persName>国土。成就如是功 <lb ed="X" n="0944c03"/><lb ed="R091" n="1026a12"/>德莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0944c04"/><lb ed="R091" n="1026a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0944c0401">此释诸菩萨众亦无量。又结前文<persName>佛</persName>及声闻菩萨。 <lb ed="X" n="0944c05"/><lb ed="R091" n="1026a14"/>正报莊严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0944c06"/><lb ed="R091" n="1026a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0944c0601">又舍利弗。<name role="" type="person">极乐国</name>土。众生生者。皆是阿<g ref="#CB16014">鞞</g><g ref="#CB02494">跋</g>致。其中 <lb ed="X" n="0944c07"/><lb ed="R091" n="1026a16"/>多有一生補处。其数甚多。非是算数所能知之。<anchor xml:id="nkr_note_add_0944c0701" n="0944c0701"/><anchor xml:id="beg0944c0701" n="0944c0701"/>但<anchor xml:id="end0944c0701"/>可 <lb ed="X" n="0944c08"/><lb ed="R091" n="1026a17"/>以无量无边阿僧祇说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0944c09"/><lb ed="R091" n="1026a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0944c0901">众生生者。谓众生生彼国土。受益其数无量。阿<g ref="#CB16014">鞞</g> <lb ed="X" n="0944c10"/><lb ed="R091" n="1026b01"/><g ref="#CB02494">跋</g>致者。此云不退转。又恐人疑彼国。颇多贤圣。皆 <lb ed="X" n="0944c11"/><lb ed="R091" n="1026b02"/>是久修上土。皆不退转。其新生者。未必不退。故言 <lb ed="X" n="0944c12"/><lb ed="R091" n="1026b03"/>不论圣凡。但往生者。皆是不退转。以决其疑。其中 <lb ed="X" n="0944c13"/><lb ed="R091" n="1026b04"/>多有一生補处者。即等觉亦名最後身。次当作<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0944c14"/><lb ed="R091" n="1026b05"/>補处非谓補处<name role="" type="person">极乐世界</name>成<persName>佛</persName>。馀世界亦可補处。 <lb ed="X" n="0944c15"/><lb ed="R091" n="1026b06"/>如弥勒菩萨在<name role="" type="person">娑婆世界</name>補处是也。阿僧祇者。前 <lb ed="X" n="0944c16"/><lb ed="R091" n="1026b07"/>文释明。</p><p xml:id="pX22p0944c1604" cb:place="inline">〇正报莊严竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0944c17"/><lb ed="R091" n="1026b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0944c1701">舍利弗。众生闻者。应当发愿。愿生彼国。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0944c18"/><lb ed="R091" n="1026b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0944c1801">此劝初发愿往生净土。舍利弗。众生闻者。初劝发 <lb ed="X" n="0944c19"/><lb ed="R091" n="1026b10"/>愿。持名往生利益。是故先闻後信。信能发愿。信愿 <lb ed="X" n="0944c20"/><lb ed="R091" n="1026b11"/>双备。行无不到。所谓信愿行三。净土资粮。充足无 <lb ed="X" n="0944c21"/><lb ed="R091" n="1026b12"/>欠。决定往生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0944c22"/><lb ed="R091" n="1026b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0944c2201">所以者何。得与如是诸上善人。俱会一处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0944c23"/><lb ed="R091" n="1026b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0944c2301">诸上善人者。指前无量声闻菩萨。及不退众生等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0944c24"/><lb ed="R091" n="1026b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0944c2401">舍利弗。不可以少善根福德因缘。得生彼国。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0945a" n="0945a"/> <lb ed="X" n="0945a01"/><lb ed="R091" n="1026b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0945a0101">将显持名功德之勝。此言少善少福。不得往生。正 <lb ed="X" n="0945a02"/><lb ed="R091" n="1026b17"/>为下文。持名即得往生。以显功之独勝也。经家以 <lb ed="X" n="0945a03"/><lb ed="R091" n="1026b18"/>持名多善根福德故。雲栖亦云。善中之善。福中之 <lb ed="X" n="0945a04"/><lb ed="R091" n="1027a01"/>福。虽则经中无明文。观下执持名号。即得往生之 <lb ed="X" n="0945a05"/><lb ed="R091" n="1027a02"/>文。合上少善少福者。不得往生。亦得往生。其福善 <lb ed="X" n="0945a06"/><lb ed="R091" n="1027a03"/>可知也。而实由持名故。即以持名为多福德。揆经 <lb ed="X" n="0945a07"/><lb ed="R091" n="1027a04"/>中義。亦宜许也。然此一卷弥陀经文。我释迦<persName>如来</persName>。 <lb ed="X" n="0945a08"/><lb ed="R091" n="1027a05"/>实有深意。恐凡夫众生。闻是往生之说。疑自<anchor xml:id="nkr_note_add_0945a0801" n="0945a0801"/><anchor xml:id="beg0945a0801" n="0945a0801"/>己<anchor xml:id="end0945a0801"/>善 <lb ed="X" n="0945a09"/><lb ed="R091" n="1027a06"/>根福少。不能有往生因缘。便乃信而不坚。念之不 <lb ed="X" n="0945a10"/><lb ed="R091" n="1027a07"/>切。时时有退失之心。念念无持名之意。须知信而 <lb ed="X" n="0945a11"/><lb ed="R091" n="1027a08"/>要受之一心。持名便是善根。福德因缘。应知彼国 <lb ed="X" n="0945a12"/><lb ed="R091" n="1027a09"/>众生。实非少善少福者所能往生。唯持名仗承<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0945a13"/><lb ed="R091" n="1027a10"/>力自力。即得往生。恐有深信者。不必别求善根福 <lb ed="X" n="0945a14"/><lb ed="R091" n="1027a11"/>报。只要一心念<persName>佛</persName>。无容别求。别求者恐落外道。此 <lb ed="X" n="0945a15"/><lb ed="R091" n="1027a12"/>说令修净业者。息自退之疑。生决定之信耳。故下 <lb ed="X" n="0945a16"/><lb ed="R091" n="1027a13"/>文即以执持名号劝之。然而持名实有无量善根 <lb ed="X" n="0945a17"/><lb ed="R091" n="1027a14"/>福德因缘。故阿弥陀<persName>佛</persName>。于因中成就无量愿行。无 <lb ed="X" n="0945a18"/><lb ed="R091" n="1027a15"/>量功德。乃能成阿弥陀<persName>佛</persName>圣号。譬如陀罗尼门。能 <lb ed="X" n="0945a19"/><lb ed="R091" n="1027a16"/>总持一切法故。此阿弥陀<persName>佛</persName>名号。亦能总持无量 <lb ed="X" n="0945a20"/><lb ed="R091" n="1027a17"/>功德故。能持名者。称念阿弥陀<persName>佛</persName>名号。有不可思 <lb ed="X" n="0945a21"/><lb ed="R091" n="1027a18"/>议功德。皆于一念中具足。岂但多善根福德而<anchor xml:id="nkr_note_add_0945a2101" n="0945a2101"/><anchor xml:id="beg0945a2101" n="0945a2101"/>已<anchor xml:id="end0945a2101"/> <lb ed="X" n="0945a22"/><lb ed="R091" n="1027b01"/>哉。能持名者。无不应念往生。入不退地也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945a23"/><lb ed="R091" n="1027b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0945a2301">舍利弗。若有善男子。善女人。闻说阿弥陀<persName>佛</persName>。执持名 <lb ed="X" n="0945a24"/><lb ed="R091" n="1027b03"/>号。若一日。若二日。若三日。若四日。若五日。若六日。若 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0945b" n="0945b"/> <lb ed="X" n="0945b01"/><lb ed="R091" n="1027b04"/>七日。一心不乱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945b02"/><lb ed="R091" n="1027b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0945b0201">一心不乱者。非谓一日至七日。而得不乱也。此七 <lb ed="X" n="0945b03"/><lb ed="R091" n="1027b06"/>日而心不乱。不乱者。谓一心持名。于七日中间。无 <lb ed="X" n="0945b04"/><lb ed="R091" n="1027b07"/>有别念夹杂。又一心有二義。谓事念。理念。事念者。 <lb ed="X" n="0945b05"/><lb ed="R091" n="1027b08"/>一心持名。忆念彼<persName>佛</persName>。念念无间。理念者。了能念之 <lb ed="X" n="0945b06"/><lb ed="R091" n="1027b09"/>心本空。达所念之<persName>佛</persName>无体。本来淸净。迥露真常。则 <lb ed="X" n="0945b07"/><lb ed="R091" n="1027b10"/>山河大地。全露弥陀。擧足下足。无非<name role="" type="person">极乐国</name>矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945b08"/><lb ed="R091" n="1027b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0945b0801">其人临命终时。阿弥陀<persName>佛</persName>。与诸圣众。现在其前。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945b09"/><lb ed="R091" n="1027b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0945b0901">其人者。指念<persName>佛</persName>之人。但能一心不乱。念<persName>佛</persName>到临命 <lb ed="X" n="0945b10"/><lb ed="R091" n="1027b13"/>终时。<persName>佛</persName>与圣众。现其前也。因以<persName>佛</persName>力自力。感应道 <lb ed="X" n="0945b11"/><lb ed="R091" n="1027b14"/>交。故<persName>佛</persName>现在其前。如其业识茫茫者。临命终时。自 <lb ed="X" n="0945b12"/><lb ed="R091" n="1027b15"/>然业识现前。随业受生。如十恶五逆者。地狱现前。 <lb ed="X" n="0945b13"/><lb ed="R091" n="1027b16"/>悭贪嫉妒者。饿鬼现前。乃至五戒十善。人天福报 <lb ed="X" n="0945b14"/><lb ed="R091" n="1027b17"/>现前。今一心不乱念<persName>佛</persName>。则净念成就。临终岂不<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0945b15"/><lb ed="R091" n="1027b18"/>现前。是故楞严经云。忆<persName>佛</persName>念<persName>佛</persName>。现前当来。决定成 <lb ed="X" n="0945b16"/><lb ed="R091" n="1028a01"/><persName>佛</persName>是也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945b17"/><lb ed="R091" n="1028a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0945b1701">是人终时。心不顚倒。即得往生。阿弥陀<persName>佛</persName>。<name role="" type="person">极乐国</name>土。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945b18"/><lb ed="R091" n="1028a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0945b1801">前言临者。将欲命终。今言终时。八识去尽。八识者。 <lb ed="X" n="0945b19"/><lb ed="R091" n="1028a04"/>即中有身是也。亦云中阴身。此识来为先锋。去为 <lb ed="X" n="0945b20"/><lb ed="R091" n="1028a05"/>最後。随业受生。即此识也。心不顚倒者。以一心不 <lb ed="X" n="0945b21"/><lb ed="R091" n="1028a06"/>乱。故不顚倒。以不顚倒。故不生他处。即得往生。言 <lb ed="X" n="0945b22"/><lb ed="R091" n="1028a07"/>其速也。顚倒者。由其平日随顺妄想作业。不修正 <lb ed="X" n="0945b23"/><lb ed="R091" n="1028a08"/>念。心多散乱。到临命终时。所造恶业。皆现其前。所 <lb ed="X" n="0945b24"/><lb ed="R091" n="1028a09"/>以从前作得事。目下一齐来。此即顚倒也。有此顚 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0945c" n="0945c"/> <lb ed="X" n="0945c01"/><lb ed="R091" n="1028a10"/>倒。沉沦六道。轮迴之中。改头换面。随业受生。今既 <lb ed="X" n="0945c02"/><lb ed="R091" n="1028a11"/>一心不乱。内凝正念。外感弥陀。接引莲<g ref="#CB15131">邦</g>。捨此凡 <lb ed="X" n="0945c03"/><lb ed="R091" n="1028a12"/>夫肉体。投彼莲胎化身。即登<name role="" type="person">极乐国</name>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945c04"/><lb ed="R091" n="1028a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0945c0401">舍利弗。我见是利。故说此言。若有众生。闻是说者。应 <lb ed="X" n="0945c05"/><lb ed="R091" n="1028a14"/>当发愿。生彼国土。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945c06"/><lb ed="R091" n="1028a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0945c0601">是利者。指上见<persName>佛</persName>往生。此言我见斯大利。故说一 <lb ed="X" n="0945c07"/><lb ed="R091" n="1028a16"/>心念<persName>佛</persName>之言也。良由既得往生。名为自利。生彼国 <lb ed="X" n="0945c08"/><lb ed="R091" n="1028a17"/>土。闻法得果。然後廣度众生。是名利他。具斯二利。 <lb ed="X" n="0945c09"/><lb ed="R091" n="1028a18"/>众生闻者。应当发愿。往生彼国。如不愿往生者。则 <lb ed="X" n="0945c10"/><lb ed="R091" n="1028b01"/>辜负<persName>佛</persName>说。是为第二重劝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945c11"/><lb ed="R091" n="1028b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0945c1101">舍利弗。如我今者赞歎阿弥陀<persName>佛</persName>。不可思议功德之 <lb ed="X" n="0945c12"/><lb ed="R091" n="1028b03"/>利。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945c13"/><lb ed="R091" n="1028b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0945c1301">此释迦<persName>佛</persName>自明赞歎。欲开显下文六方诸<persName>佛</persName>同赞 <lb ed="X" n="0945c14"/><lb ed="R091" n="1028b05"/>也。赞者称赞也。歎者感歎也。称扬赞美。彼<persName>佛</persName>廣大 <lb ed="X" n="0945c15"/><lb ed="R091" n="1028b06"/>功德。令人归信也。感激歎息。此法。人天稀有。历劫 <lb ed="X" n="0945c16"/><lb ed="R091" n="1028b07"/>难逢。令人悲喜。喜者喜其得闻。悲者悲其闻之晚 <lb ed="X" n="0945c17"/><lb ed="R091" n="1028b08"/>也。不可思议功德之利者。起信论云。是心从本以 <lb ed="X" n="0945c18"/><lb ed="R091" n="1028b09"/>来。離心缘相。離言说相。是故擧心即错。动念即乖。 <lb ed="X" n="0945c19"/><lb ed="R091" n="1028b10"/>滞句者迷。承言者丧。然者当如之何。纵饶缄口忘 <lb ed="X" n="0945c20"/><lb ed="R091" n="1028b11"/>機。依然堕落无记。无记者。不善不恶者是。若人能 <lb ed="X" n="0945c21"/><lb ed="R091" n="1028b12"/>信如是事。当知是人不可思议功德之利也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945c22"/><lb ed="R091" n="1028b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0945c2201">东方亦有阿閦<g ref="#CB16014">鞞</g><persName>佛</persName>。须弥相<persName>佛</persName>。大须弥<persName>佛</persName>。须弥光<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0945c23"/><lb ed="R091" n="1028b14"/>妙音<persName>佛</persName>。如是等恒河沙数诸<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0945c24"/><lb ed="R091" n="1028b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0945c2401"><persName>佛</persName>之名号。皆具无量功德。难以尽释。今唯约因果 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0946a" n="0946a"/> <lb ed="X" n="0946a01"/><lb ed="R091" n="1028b16"/>性相。福智行愿。略而释之。阿閦<g ref="#CB16014">鞞</g>者。此云不动。常 <lb ed="X" n="0946a02"/><lb ed="R091" n="1028b17"/>住法性故。须弥相者。<persName>佛</persName>相无尽如须弥故。须弥者。 <lb ed="X" n="0946a03"/><lb ed="R091" n="1028b18"/>此云妙高。众宝所成曰妙。迥出群山曰高。妙音者。 <lb ed="X" n="0946a04"/><lb ed="R091" n="1029a01"/>法音圆妙。说法称機故。是以<persName>佛</persName>能一音演说法。众 <lb ed="X" n="0946a05"/><lb ed="R091" n="1029a02"/>生随类各得解是也。如是等者。多难悉擧。且擧五 <lb ed="X" n="0946a06"/><lb ed="R091" n="1029a03"/><persName>佛</persName>以等释之。恒沙者。亦云<name role="" type="person">殑伽河</name>。沙者喩多也。恒 <lb ed="X" n="0946a07"/><lb ed="R091" n="1029a04"/>河在西域<name role="" type="person">无热池</name>侧。香山顶上。有<name role="" type="person">无热恼池</name>。流出 <lb ed="X" n="0946a08"/><lb ed="R091" n="1029a05"/>四河。恒河在南。廣四十里。沙逐水流。最为微细。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0946a09"/><lb ed="R091" n="1029a06"/>近彼河说法。凡言多者。常取为喩。东方多<persName>佛</persName>。如恒 <lb ed="X" n="0946a10"/><lb ed="R091" n="1029a07"/>河中所有沙数也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0946a11"/><lb ed="R091" n="1029a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0946a1101">各于其国。出廣长舌相。遍覆三千大千世界。说诚实 <lb ed="X" n="0946a12"/><lb ed="R091" n="1029a09"/>言。汝等众生。当信是称赞不可思议功德。一切诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0946a13"/><lb ed="R091" n="1029a10"/>所护念经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0946a14"/><lb ed="R091" n="1029a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0946a1401">各于其国者。各于本国也。出廣长舌相者。乃<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0946a15"/><lb ed="R091" n="1029a12"/>无量劫来。口业淸净。不妄言绮语。不恶口两舌。常 <lb ed="X" n="0946a16"/><lb ed="R091" n="1029a13"/>说真实语。正直语。和合语。故感此长舌相。无虚妄 <lb ed="X" n="0946a17"/><lb ed="R091" n="1029a14"/>故。廣约横言。长约竖说。其相柔软。长舌伸时。覆面 <lb ed="X" n="0946a18"/><lb ed="R091" n="1029a15"/>能至发际。尽其廣长舌。遍覆实难量。发声咸震。如 <lb ed="X" n="0946a19"/><lb ed="R091" n="1029a16"/>雷普闻。其音又极微妙。远彻法界。或问<persName>佛</persName>丈六金 <lb ed="X" n="0946a20"/><lb ed="R091" n="1029a17"/>身。何得有此三千大千世界遍覆之舌相耶。答曰。 <lb ed="X" n="0946a21"/><lb ed="R091" n="1029a18"/>丈六乃为二乘凡夫。说法应化之身。当知<persName>如来</persName>。淸 <lb ed="X" n="0946a22"/><lb ed="R091" n="1029b01"/>净法身。弥塞法界。充遍十方。岂止遍覆大千耶。今 <lb ed="X" n="0946a23"/><lb ed="R091" n="1029b02"/>大千者。不过约一<persName>佛</persName>所化之境耳。三千大千者。四 <lb ed="X" n="0946a24"/><lb ed="R091" n="1029b03"/>大部洲一日月。一须弥。一欲界。一色界。一无色界。 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0946b" n="0946b"/> <lb ed="X" n="0946b01"/><lb ed="R091" n="1029b04"/>乃为一世界。此一世界数至一千。名一小千世界。 <lb ed="X" n="0946b02"/><lb ed="R091" n="1029b05"/>此小千世界。千倍名中千世界。此中千世界。千倍 <lb ed="X" n="0946b03"/><lb ed="R091" n="1029b06"/>名大千世界。皆有成住壞空。谓万亿四天下。总为 <lb ed="X" n="0946b04"/><lb ed="R091" n="1029b07"/>一<persName>佛</persName>土耳。说诚实言者。务必信得廣长舌端。出诚 <lb ed="X" n="0946b05"/><lb ed="R091" n="1029b08"/>实语。谓此称赞不可思议功德。一切诸<persName>佛</persName>所护念 <lb ed="X" n="0946b06"/><lb ed="R091" n="1029b09"/>经。汝当谛信。莫怀疑也。信者。信诚则真。恳切为实。 <lb ed="X" n="0946b07"/><lb ed="R091" n="1029b10"/>则一心持名不虚也。称赞不可思议功德一切诸 <lb ed="X" n="0946b08"/><lb ed="R091" n="1029b11"/><persName>佛</persName>所护念经。此十六字。今经原名也。是故上文赞 <lb ed="X" n="0946b09"/><lb ed="R091" n="1029b12"/><persName>佛</persName>。今又赞经。其義一也。所护念经者。念<persName>佛</persName>之人。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0946b10"/><lb ed="R091" n="1029b13"/>力护祐。令其安稳。无诸障难。<persName>佛</persName>心忆念。令其精进。 <lb ed="X" n="0946b11"/><lb ed="R091" n="1029b14"/>无有退堕也。当知念<persName>佛</persName><persName>佛</persName>念。感应自然。信之不可 <lb ed="X" n="0946b12"/><lb ed="R091" n="1029b15"/>诬也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0946b13"/><lb ed="R091" n="1029b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0946b1301">舍利弗。南方世界。有日月灯<persName>佛</persName>。名闻光<persName>佛</persName>。大<g ref="#CB08504">焰</g>肩<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0946b14"/><lb ed="R091" n="1029b17"/>须弥灯<persName>佛</persName>。无量精进<persName>佛</persName>。如是等恒河沙数诸<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0946b15"/><lb ed="R091" n="1029b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0946b1501">日月灯<persName>佛</persName>者。大智无尽。能破众生暗故。是以日光 <lb ed="X" n="0946b16"/><lb ed="R091" n="1030a01"/>有般若義。月照夜能淸凉。有解脱義。是故名为道 <lb ed="X" n="0946b17"/><lb ed="R091" n="1030a02"/>种智灯也。日月通乎昼夜。不住两边。是中道第一 <lb ed="X" n="0946b18"/><lb ed="R091" n="1030a03"/>谛。有法身義。是名大智无尽也。名闻光<persName>佛</persName>者。名称 <lb ed="X" n="0946b19"/><lb ed="R091" n="1030a04"/>普闻。如光远照。闻于无量世界。日光照处。无所不 <lb ed="X" n="0946b20"/><lb ed="R091" n="1030a05"/>被。大<g ref="#CB08504">焰</g>肩<persName>佛</persName>者。肩表二智。<g ref="#CB08504">焰</g>喩照耀。二智者。权智 <lb ed="X" n="0946b21"/><lb ed="R091" n="1030a06"/>照事。实智照理。事理炳然。双照不昧。如两肩发<g ref="#CB08504">焰</g>。 <lb ed="X" n="0946b22"/><lb ed="R091" n="1030a07"/>此二智能荷担一切众生。往生净土也。故有肩義。 <lb ed="X" n="0946b23"/><lb ed="R091" n="1030a08"/>须弥灯<persName>佛</persName>者。慧灯如须弥也。无量精进<persName>佛</persName>者。于无 <lb ed="X" n="0946b24"/><lb ed="R091" n="1030a09"/>量劫来精进不休也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0946c" n="0946c"/> <lb ed="X" n="0946c01"/><lb ed="R091" n="1030a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0946c0101">各于其国。出廣长舌相。遍覆三千大千世界。说诚实 <lb ed="X" n="0946c02"/><lb ed="R091" n="1030a11"/>言。汝等众生。当信是称赞不可思议功德。一切诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0946c03"/><lb ed="R091" n="1030a12"/>所护念经。舍利弗。西方世界。有无量寿<persName>佛</persName>。无量相<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0946c04"/><lb ed="R091" n="1030a13"/>无量幢<persName>佛</persName>。大光<persName>佛</persName>。大明<persName>佛</persName>。宝相<persName>佛</persName>。净光<persName>佛</persName>。如是等恒 <lb ed="X" n="0946c05"/><lb ed="R091" n="1030a14"/>河沙数诸<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0946c06"/><lb ed="R091" n="1030a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0946c0601">无量寿<persName>佛</persName>者。与本<persName>佛</persName>同名。故有二说。各俱有理。二 <lb ed="X" n="0946c07"/><lb ed="R091" n="1030a16"/>说者。灵芝谓诸<persName>佛</persName>同名者甚多。决非法藏比丘所 <lb ed="X" n="0946c08"/><lb ed="R091" n="1030a17"/>成之<persName>佛</persName>。以本<persName>佛</persName>不应自赞故。慈恩云。设若自赞。理 <lb ed="X" n="0946c09"/><lb ed="R091" n="1030a18"/>亦无妨。雲栖因两存之不必也。今以本<persName>佛</persName>同名为 <lb ed="X" n="0946c10"/><lb ed="R091" n="1030b01"/>是。<persName>佛</persName>之同名者。无论他经。兹六方中。有三焰肩<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0946c11"/><lb ed="R091" n="1030b02"/>不可俱释以自赞也。故以同名释其理宽。以自赞 <lb ed="X" n="0946c12"/><lb ed="R091" n="1030b03"/>释。虽略凡情。其理反狭。当从灵芝。无量相<persName>佛</persName>者。相 <lb ed="X" n="0946c13"/><lb ed="R091" n="1030b04"/>好无尽故。或三十二相。或八万四千相。或微尘相。 <lb ed="X" n="0946c14"/><lb ed="R091" n="1030b05"/>福德无量。相亦无量也。昔志公禅师。现十二面观 <lb ed="X" n="0946c15"/><lb ed="R091" n="1030b06"/>音相。僧繇不能擧笔。况<persName>佛</persName>相者。无量幢<persName>佛</persName>者。功德 <lb ed="X" n="0946c16"/><lb ed="R091" n="1030b07"/>高显如幢。能无量故。大光明<persName>佛</persName>者。有廣大光明故。 <lb ed="X" n="0946c17"/><lb ed="R091" n="1030b08"/>光者。光辉廣照故。<name role="" type="person">忉利天</name>以上诸天。亦有身光。不 <lb ed="X" n="0946c18"/><lb ed="R091" n="1030b09"/>假日月。如二乘小果。因地菩萨。皆有光明。比<persName>佛</persName>为 <lb ed="X" n="0946c19"/><lb ed="R091" n="1030b10"/>小。<persName>佛</persName>光映蔽一切。故云为大。大明<persName>佛</persName>者。谓<persName>佛</persName>以大 <lb ed="X" n="0946c20"/><lb ed="R091" n="1030b11"/>智。破诸惑尽故。一切智破见思惑尽。道种智。破尘 <lb ed="X" n="0946c21"/><lb ed="R091" n="1030b12"/>沙惑尽。一切种智。破无明惑尽。如杲日当空。无处 <lb ed="X" n="0946c22"/><lb ed="R091" n="1030b13"/>不照。故云大明也。宝相<persName>佛</persName>者。相好殊特。如宝尊贵。 <lb ed="X" n="0946c23"/><lb ed="R091" n="1030b14"/>故。净光<persName>佛</persName>者。<persName>佛</persName>德淸净。发光明故。淸净发光者。有 <lb ed="X" n="0946c24"/><lb ed="R091" n="1030b15"/>染之智。不发妙光。<persName>佛</persName>德至净。发大光明也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0947a" n="0947a"/> <lb ed="X" n="0947a01"/><lb ed="R091" n="1030b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0947a0101">各于其国。出廣长舌相。遍覆三千大千世界。说诚实 <lb ed="X" n="0947a02"/><lb ed="R091" n="1030b17"/>言。汝等众生。当信是称赞不可思议功德。一切诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0947a03"/><lb ed="R091" n="1030b18"/>所护念经。舍利弗。北方世界。有<g ref="#CB08504">焰</g>肩<persName>佛</persName>。最勝音<persName>佛</persName>。难 <lb ed="X" n="0947a04"/><lb ed="R091" n="1031a01"/>沮<persName>佛</persName>。日生<persName>佛</persName>。网明<persName>佛</persName>。如是等。恒河沙数诸<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0947a05"/><lb ed="R091" n="1031a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0947a0501"><g ref="#CB08504">焰</g>肩<persName>佛</persName>者。前文南方中释明。最勝音<persName>佛</persName>者。<persName>佛</persName>音微 <lb ed="X" n="0947a06"/><lb ed="R091" n="1031a03"/>妙。一切音声莫能及也。难沮<persName>佛</persName>者。<persName>佛</persName>德坚密。不得 <lb ed="X" n="0947a07"/><lb ed="R091" n="1031a04"/>壞故。沮者水名。<persName>佛</persName>证法身。<anchor xml:id="nkr_note_add_0947a0701" n="0947a0701"/><anchor xml:id="beg0947a0701" n="0947a0701"/>已<anchor xml:id="end0947a0701"/>得金刚不壞之体。更 <lb ed="X" n="0947a08"/><lb ed="R091" n="1031a05"/>无馀惑。烦恼横流。莫能衝荡。故云难沮。日生<persName>佛</persName>者。 <lb ed="X" n="0947a09"/><lb ed="R091" n="1031a06"/><persName>佛</persName>光出现。如日东升也。网明<persName>佛</persName>者。智光如宝网。遍 <lb ed="X" n="0947a10"/><lb ed="R091" n="1031a07"/>覆众生。无所不照也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0947a11"/><lb ed="R091" n="1031a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0947a1101">各于其国。出廣长舌相。遍覆三千大千世界。说诚实 <lb ed="X" n="0947a12"/><lb ed="R091" n="1031a09"/>言。汝等众生。当信是称赞不可思议功德。一切诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0947a13"/><lb ed="R091" n="1031a10"/>所护念经。舍利弗。下方世界。有狮子<persName>佛</persName>。名闻<persName>佛</persName>。名光 <lb ed="X" n="0947a14"/><lb ed="R091" n="1031a11"/><persName>佛</persName>。达摩<persName>佛</persName>。法幢<persName>佛</persName>。持法<persName>佛</persName>。如是等恒河沙数诸<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0947a15"/><lb ed="R091" n="1031a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0947a1501">狮子<persName>佛</persName>者。如狮子。乃兽中之王。哮吼一声。群兽皆 <lb ed="X" n="0947a16"/><lb ed="R091" n="1031a13"/>畏惧。如<persName>佛</persName>说法。外道皆信服。名闻<persName>佛</persName>者。释義同前。 <lb ed="X" n="0947a17"/><lb ed="R091" n="1031a14"/>名光<persName>佛</persName>者。名如日光。无处不被。如阿弥陀<persName>佛</persName>。光明 <lb ed="X" n="0947a18"/><lb ed="R091" n="1031a15"/>普照十方世界。无有障碍故。达摩<persName>佛</persName>者。此云法。以 <lb ed="X" n="0947a19"/><lb ed="R091" n="1031a16"/>法轨持。令众生一心念<persName>佛</persName>。证法身故。法幢<persName>佛</persName>者。法 <lb ed="X" n="0947a20"/><lb ed="R091" n="1031a17"/>如幢。<persName>佛</persName>法高显。人天仰之为宗。邪见外道。望之而 <lb ed="X" n="0947a21"/><lb ed="R091" n="1031a18"/>伏。此与前文无量幢同義。持法<persName>佛</persName>者。执持<persName>佛</persName>法。不 <lb ed="X" n="0947a22"/><lb ed="R091" n="1031b01"/>堕有边。不堕无边。善持中道。妙法疏通于世。令不 <lb ed="X" n="0947a23"/><lb ed="R091" n="1031b02"/>断绝故。是故百千法门。同归方寸。无边得用。总在 <lb ed="X" n="0947a24"/><lb ed="R091" n="1031b03"/>心源。觅之则无相无形。放之则无穷无尽。本来具 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0947b" n="0947b"/> <lb ed="X" n="0947b01"/><lb ed="R091" n="1031b04"/>足。不假他求。是以众生心。善持中道義。即<persName>如来</persName>藏 <lb ed="X" n="0947b02"/><lb ed="R091" n="1031b05"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0947b03"/><lb ed="R091" n="1031b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0947b0301">各于其国。出廣长舌相。遍覆三千大千世界。说诚实 <lb ed="X" n="0947b04"/><lb ed="R091" n="1031b07"/>言。汝等众生。当信是称赞不可思议功德。一切诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0947b05"/><lb ed="R091" n="1031b08"/>所护念经。舍利弗。上方世界。有梵音<persName>佛</persName>。宿王<persName>佛</persName>。香上 <lb ed="X" n="0947b06"/><lb ed="R091" n="1031b09"/><persName>佛</persName>。香光<persName>佛</persName>。大<g ref="#CB08504">焰</g>肩<persName>佛</persName>。杂色宝花严身<persName>佛</persName>。娑罗树王<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0947b07"/><lb ed="R091" n="1031b10"/>宝华德<persName>佛</persName>。见一切義<persName>佛</persName>。如<name role="" type="person">须弥山</name><persName>佛</persName>。如是等恒河沙 <lb ed="X" n="0947b08"/><lb ed="R091" n="1031b11"/>数诸<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0947b09"/><lb ed="R091" n="1031b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0947b0901">有梵音<persName>佛</persName>者。<persName>佛</persName>音淸洁。具足梵行之相。故名梵音。 <lb ed="X" n="0947b10"/><lb ed="R091" n="1031b13"/>宿王<persName>佛</persName>者。月为宿王。万点星光。不如孤月。月非星 <lb ed="X" n="0947b11"/><lb ed="R091" n="1031b14"/>类。喩<persName>佛</persName>为大觉。觉非迷类。勝一切故。即宿中王也。 <lb ed="X" n="0947b12"/><lb ed="R091" n="1031b15"/>香上<persName>佛</persName>者。<persName>佛</persName>是圣中圣。如香中香。此香一焚。四十 <lb ed="X" n="0947b13"/><lb ed="R091" n="1031b16"/>里外。无不闻者。此香是最上香也。证五分法身之 <lb ed="X" n="0947b14"/><lb ed="R091" n="1031b17"/>香。其香普熏无量世界。一切人天。修罗外道。二乘 <lb ed="X" n="0947b15"/><lb ed="R091" n="1031b18"/>之香。无能及者。故名香上。香光<persName>佛</persName>者。其香发光。香 <lb ed="X" n="0947b16"/><lb ed="R091" n="1032a01"/>燃能破恶有灭秽義。诸恶秽灭尽。名为香光。大<g ref="#CB08504">焰</g> <lb ed="X" n="0947b17"/><lb ed="R091" n="1032a02"/>肩<persName>佛</persName>者。南方中释明。杂色宝花严身<persName>佛</persName>者。杂色者。 <lb ed="X" n="0947b18"/><lb ed="R091" n="1032a03"/>馀乘说法。是为杂染。今宝花严身<persName>佛</persName>。唯以一乘法。 <lb ed="X" n="0947b19"/><lb ed="R091" n="1032a04"/>化导众生。所谓纯一不杂故。娑罗树王<persName>佛</persName>者。娑罗 <lb ed="X" n="0947b20"/><lb ed="R091" n="1032a05"/>此云坚固。愿力坚固。普荫众生。如树王故。宝华德 <lb ed="X" n="0947b21"/><lb ed="R091" n="1032a06"/><persName>佛</persName>者。常乐我净。<persName>佛</persName>之四德。宝花开敷。无凋落故。见 <lb ed="X" n="0947b22"/><lb ed="R091" n="1032a07"/>一切義<persName>佛</persName>者。一切世出世间。诸法无量義亦无量。 <lb ed="X" n="0947b23"/><lb ed="R091" n="1032a08"/>有知近義。不知远義。有知偏義。不知圆義。有知总 <lb ed="X" n="0947b24"/><lb ed="R091" n="1032a09"/>義。不知别義。有知权義。不知实義。<persName>佛</persName>无不见。如悉 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0947c" n="0947c"/> <lb ed="X" n="0947c01"/><lb ed="R091" n="1032a10"/>达太子。知一切義成。即此意也。如<name role="" type="person">须弥山</name><persName>佛</persName>者。须 <lb ed="X" n="0947c02"/><lb ed="R091" n="1032a11"/>弥为众山之主。<persName>佛</persName>德超绝<name role="" type="person">须弥山</name>故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0947c03"/><lb ed="R091" n="1032a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0947c0301">各于其国。出廣长舌相。遍覆三千大千世界。说诚实 <lb ed="X" n="0947c04"/><lb ed="R091" n="1032a13"/>言。汝等众生。当信是称赞不可思议功德一切诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0947c05"/><lb ed="R091" n="1032a14"/>所护念经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0947c06"/><lb ed="R091" n="1032a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0947c0601">六方诸<persName>佛</persName>。称赞阿弥陀<persName>佛</persName>功德。亦是法藏比丘。因 <lb ed="X" n="0947c07"/><lb ed="R091" n="1032a16"/>中愿力也。今者奉劝弘扬净业者。当为初发心者。 <lb ed="X" n="0947c08"/><lb ed="R091" n="1032a17"/>指其正路。决疑生信。一心念<persName>佛</persName>。求生净土。方保不 <lb ed="X" n="0947c09"/><lb ed="R091" n="1032a18"/>入邪魔二道。如其违偝<persName>佛</persName>言。即是魔说。此为罪也。 <lb ed="X" n="0947c10"/><lb ed="R091" n="1032b01"/>果能依经解義流通。即是代诸<persName>佛</persName>出廣长舌。是则 <lb ed="X" n="0947c11"/><lb ed="R091" n="1032b02"/>名为报<persName>佛</persName>恩也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0947c12"/><lb ed="R091" n="1032b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0947c1201">舍利弗于汝意云何。何故名为一切诸<persName>佛</persName>所护念经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0947c13"/><lb ed="R091" n="1032b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0947c1301">何故名为者。征其经義也。征问一切诸<persName>佛</persName>所护念 <lb ed="X" n="0947c14"/><lb ed="R091" n="1032b05"/>经。此八字其義云何。护念云何。经意云何。当知名 <lb ed="X" n="0947c15"/><lb ed="R091" n="1032b06"/>必有義。彰阐其義。方可奉行。无得疑也。是故前教 <lb ed="X" n="0947c16"/><lb ed="R091" n="1032b07"/>当信是经。今征当明其義。经義若明。即不入邪魔 <lb ed="X" n="0947c17"/><lb ed="R091" n="1032b08"/>外道。而且信力更加坚固也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0947c18"/><lb ed="R091" n="1032b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0947c1801">舍利弗。若有善男子。善女人。闻是经受持者。及闻诸 <lb ed="X" n="0947c19"/><lb ed="R091" n="1032b10"/><persName>佛</persName>名者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0947c20"/><lb ed="R091" n="1032b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0947c2001">闻是经者。闻即闻慧。受即思慧。持即行慧。又闻是 <lb ed="X" n="0947c21"/><lb ed="R091" n="1032b12"/>信義。受是愿義。持是行義。应知闻经受持。闻<persName>佛</persName>名 <lb ed="X" n="0947c22"/><lb ed="R091" n="1032b13"/>亦应受持。是故闻思修三慧。信愿行三義。皆修净 <lb ed="X" n="0947c23"/><lb ed="R091" n="1032b14"/>土资粮也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0947c24"/><lb ed="R091" n="1032b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0947c2401">是诸善男子。善女人。皆为一切诸<persName>佛</persName>之所护念。及得 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0948a" n="0948a"/> <lb ed="X" n="0948a01"/><lb ed="R091" n="1032b16"/>不退转于阿耨多罗三藐三菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0948a02"/><lb ed="R091" n="1032b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0948a0201">前征云何护念。今出其由。谓持经及闻<persName>佛</persName>名者。诸 <lb ed="X" n="0948a03"/><lb ed="R091" n="1032b18"/><persName>佛</persName>护之念之。令不退转也。于阿耨多罗三藐三菩 <lb ed="X" n="0948a04"/><lb ed="R091" n="1033a01"/>提者。阿者此云无。耨多罗。此云上。三藐此云正等。 <lb ed="X" n="0948a05"/><lb ed="R091" n="1033a02"/>三菩提此云正觉。合云无上正<persName>等正觉</persName>。此觉<persName>佛</persName>之 <lb ed="X" n="0948a06"/><lb ed="R091" n="1033a03"/>果号。诸<persName>佛</persName>莫不欲令众生。共证此果。奈何众生无 <lb ed="X" n="0948a07"/><lb ed="R091" n="1033a04"/>信愿行之力。或疑而不信。或信而不愿。或具信愿 <lb ed="X" n="0948a08"/><lb ed="R091" n="1033a05"/>而不行。所以与菩提道遥远也。故<persName>佛</persName>褈褈劝信劝 <lb ed="X" n="0948a09"/><lb ed="R091" n="1033a06"/>愿。指引往生净土。可知阿<name role="" type="person">弥陀<persName>佛</persName>国</name>土。不但无三 <lb ed="X" n="0948a10"/><lb ed="R091" n="1033a07"/>恶道。亦且能令众生。成无上正<persName>等正觉</persName>也。故知信 <lb ed="X" n="0948a11"/><lb ed="R091" n="1033a08"/>愿持名。最上法门也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0948a12"/><lb ed="R091" n="1033a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0948a1201">是故舍利弗。汝等皆当信受我语。及诸<persName>佛</persName>所说。舍利 <lb ed="X" n="0948a13"/><lb ed="R091" n="1033a10"/>弗。若有人<anchor xml:id="nkr_note_add_0948a1301" n="0948a1301"/><anchor xml:id="beg0948a1301" n="0948a1301"/>已<anchor xml:id="end0948a1301"/>发愿。今发愿。当发愿。欲生阿<name role="" type="person">弥陀<persName>佛</persName>国</name> <lb ed="X" n="0948a14"/><lb ed="R091" n="1033a11"/>者。是诸人等。皆得不退转于阿耨多罗三藐三菩提。 <lb ed="X" n="0948a15"/><lb ed="R091" n="1033a12"/>于彼国土。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0948a1501" n="0948a1501"/><anchor xml:id="beg0948a1501" n="0948a1501"/>已<anchor xml:id="end0948a1501"/>生。若今生。若当生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0948a16"/><lb ed="R091" n="1033a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0948a1601">汝等者。指舍利弗及现前大众。兼未来一切诸众 <lb ed="X" n="0948a17"/><lb ed="R091" n="1033a14"/>生等。<persName>佛</persName>言即今宣说。当信我语。当自有警<g ref="#CB15081">策</g>。意谓 <lb ed="X" n="0948a18"/><lb ed="R091" n="1033a15"/>既闻我语。应当信受。是故前二劝愿。今言劝信。上 <lb ed="X" n="0948a19"/><lb ed="R091" n="1033a16"/>言六方诸<persName>佛</persName>护念。闻经者皆得不退菩提。此云信 <lb ed="X" n="0948a20"/><lb ed="R091" n="1033a17"/>能领受。而发愿者。无论<anchor xml:id="nkr_note_add_0948a2001" n="0948a2001"/><anchor xml:id="beg0948a2001" n="0948a2001"/>已<anchor xml:id="end0948a2001"/>发今发当发。亦以护念 <lb ed="X" n="0948a21"/><lb ed="R091" n="1033a18"/>故。于菩提得不退转。直至彼<persName>佛</persName>国土。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0948a2101" n="0948a2101"/><anchor xml:id="beg0948a2101" n="0948a2101"/>已<anchor xml:id="end0948a2101"/>生者。今 <lb ed="X" n="0948a22"/><lb ed="R091" n="1033b01"/>生者。当生者。即得不退也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0948a23"/><lb ed="R091" n="1033b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0948a2301">是故舍利弗。诸善男子。善女人。若有信者。应当发愿。 <lb ed="X" n="0948a24"/><lb ed="R091" n="1033b03"/>生彼国土。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0948b" n="0948b"/> <lb ed="X" n="0948b01"/><lb ed="R091" n="1033b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0948b0101">前言有愿必生。则因果历然。犹恐不信而不愿耳。 <lb ed="X" n="0948b02"/><lb ed="R091" n="1033b05"/>信而无愿。则信为不真。愿而不信。则愿必不坚。皆 <lb ed="X" n="0948b03"/><lb ed="R091" n="1033b06"/>能塞往生之路也。故以信愿总结。是为第四重劝 <lb ed="X" n="0948b04"/><lb ed="R091" n="1033b07"/>者。从初而再。皆明发愿。求生净土。今者复明。愿从 <lb ed="X" n="0948b05"/><lb ed="R091" n="1033b08"/>信起。如上三劝。只说应当发愿。未显发愿功德。今 <lb ed="X" n="0948b06"/><lb ed="R091" n="1033b09"/>言过去未来现在。<anchor xml:id="nkr_note_add_0948b0601" n="0948b0601"/><anchor xml:id="beg0948b0601" n="0948b0601"/>但<anchor xml:id="end0948b0601"/>有愿者。决定往生。始知愿力。 <lb ed="X" n="0948b07"/><lb ed="R091" n="1033b10"/>有如是廣大。焉可不信。焉可不愿。故云第四劝。又 <lb ed="X" n="0948b08"/><lb ed="R091" n="1033b11"/>云总结。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0948b09"/><lb ed="R091" n="1033b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0948b0901">舍利弗。如我今者。称赞诸<persName>佛</persName>不可思议功德。彼诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0948b10"/><lb ed="R091" n="1033b13"/>等。亦称赞我不可思议功德。而作是言。释迦牟尼<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0948b11"/><lb ed="R091" n="1033b14"/>能为甚难稀有之事。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0948b12"/><lb ed="R091" n="1033b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0948b1201">如我今者。称赞阿弥陀<persName>佛</persName>。及与诸<persName>佛</persName>不可思议功 <lb ed="X" n="0948b13"/><lb ed="R091" n="1033b16"/>德者。此明<persName>佛</persName><persName>佛</persName>互赞。显此难信之法。欲令众生。于 <lb ed="X" n="0948b14"/><lb ed="R091" n="1033b17"/>难信中生信也。而作是言者。即下赞辞。释迦者。此 <lb ed="X" n="0948b15"/><lb ed="R091" n="1033b18"/>云能仁。牟尼者。此云寂默。甚难稀有之事者。于下 <lb ed="X" n="0948b16"/><lb ed="R091" n="1034a01"/>文五浊恶世。得菩提是。一为众生说难信之法。是 <lb ed="X" n="0948b17"/><lb ed="R091" n="1034a02"/>二。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0948b18"/><lb ed="R091" n="1034a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0948b1801">能于娑婆国土。五浊恶世。劫浊。见浊。烦恼浊。众生浊。 <lb ed="X" n="0948b19"/><lb ed="R091" n="1034a04"/>命浊中。得阿耨多罗三藐三菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0948b20"/><lb ed="R091" n="1034a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0948b2001">娑婆者。此云堪忍。以此众生堪能忍受诸苦故。五 <lb ed="X" n="0948b21"/><lb ed="R091" n="1034a06"/>浊恶世者。以五事交扰。浑浊真性。故成恶世。无此 <lb ed="X" n="0948b22"/><lb ed="R091" n="1034a07"/>五浊。即净土也。五事交扰者。性本渊澄。由劫等五 <lb ed="X" n="0948b23"/><lb ed="R091" n="1034a08"/>浊。起诸尘滓。如楞严经云。譬之淸水。投以沙土。土 <lb ed="X" n="0948b24"/><lb ed="R091" n="1034a09"/>失留碍。水亡淸洁。汩然浑浊。浊義可知也。劫浊者。 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0948c" n="0948c"/> <lb ed="X" n="0948c01"/><lb ed="R091" n="1034a10"/>此云时分。劫无浊体。以四浊交凑混淆。得名。见浊 <lb ed="X" n="0948c02"/><lb ed="R091" n="1034a11"/>者。见即身边邪见等。廣开有六十二见。众生有此 <lb ed="X" n="0948c03"/><lb ed="R091" n="1034a12"/>诸见炽盛。故堕轮迴。烦恼浊者。烦者是扰。恼者是 <lb ed="X" n="0948c04"/><lb ed="R091" n="1034a13"/>害。贪嗔痴等。恼害于心。沉沦正性故。众生浊者。揽 <lb ed="X" n="0948c05"/><lb ed="R091" n="1034a14"/>五阴见慢果报。三法假立名众生。于色心妄立主 <lb ed="X" n="0948c06"/><lb ed="R091" n="1034a15"/>宰。如黐胶。取著造业。流宕四生。是名为浊。命浊者。 <lb ed="X" n="0948c07"/><lb ed="R091" n="1034a16"/>揽息暖识。三连持结为命根。一不连持。命根即断。 <lb ed="X" n="0948c08"/><lb ed="R091" n="1034a17"/>浊者。纍生纍世。流浪漂沉。无暂停息故。如上五浊 <lb ed="X" n="0948c09"/><lb ed="R091" n="1034a18"/>恶世。于中得成阿耨多罗三藐三菩提。是为难事。 <lb ed="X" n="0948c10"/><lb ed="R091" n="1034b01"/>释迦以还。更无第二人。是为稀有也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0948c11"/><lb ed="R091" n="1034b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0948c1101">为诸众生。说是一切世间难信之法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0948c12"/><lb ed="R091" n="1034b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0948c1201">一切者。即前所赞歎不可思议功德等。及闻经持 <lb ed="X" n="0948c13"/><lb ed="R091" n="1034b04"/>名。<persName>佛</persName>护往生。皆是难信之法。况根无利钝。器无净 <lb ed="X" n="0948c14"/><lb ed="R091" n="1034b05"/>秽。业无善恶。时无久速。能信能愿。即往即生。是法 <lb ed="X" n="0948c15"/><lb ed="R091" n="1034b06"/>尤稀有中稀有。难信中难信也。而能说于五浊恶 <lb ed="X" n="0948c16"/><lb ed="R091" n="1034b07"/>世中。令众生信受。得菩提道者。是为难中更难也。 <lb ed="X" n="0948c17"/><lb ed="R091" n="1034b08"/>于斯所以同与称赞也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0948c18"/><lb ed="R091" n="1034b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0948c1801">舍利弗。当知我于五浊恶世。行此难事。得阿耨多罗 <lb ed="X" n="0948c19"/><lb ed="R091" n="1034b10"/>三藐三菩提。为一切世间说此难信之法。是为甚难。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0948c20"/><lb ed="R091" n="1034b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0948c2001">前文所述诸<persName>佛</persName>之语。今又申明言之。真是诸<persName>佛</persName>非 <lb ed="X" n="0948c21"/><lb ed="R091" n="1034b12"/>虚赞辞。我<persName>佛</persName>非滥膺美誉矣。经云。是为甚难。尤见 <lb ed="X" n="0948c22"/><lb ed="R091" n="1034b13"/>我释迦牟尼<persName>佛</persName>。惓惓之意。勉众生信此难信之法。 <lb ed="X" n="0948c23"/><lb ed="R091" n="1034b14"/>又唯恐众生不能尽信尽愿。失其大利。可谓反复 <lb ed="X" n="0948c24"/><lb ed="R091" n="1034b15"/>叮咛心太切矣。</p><p xml:id="pX22p0948c2407" cb:place="inline">〇正宗分竟。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0949a" n="0949a"/> <lb ed="X" n="0949a01"/><lb ed="R091" n="1034b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0949a0101"><persName>佛</persName>说此经<anchor xml:id="nkr_note_add_0949a0101" n="0949a0101"/><anchor xml:id="beg0949a0101" n="0949a0101"/>已<anchor xml:id="end0949a0101"/>。舍利弗。及诸比丘一切世间天人阿修 <lb ed="X" n="0949a02"/><lb ed="R091" n="1034b17"/>罗等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0949a03"/><lb ed="R091" n="1034b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0949a0301">法必流通。以<persName>佛</persName>说法。为普度众生往生净土故。诸 <lb ed="X" n="0949a04"/><lb ed="R091" n="1035a01"/>比丘者。舍利弗及大众也。人天者。前文叙明。阿修 <lb ed="X" n="0949a05"/><lb ed="R091" n="1035a02"/>罗者。此云非天。修罗富乐同天。无天行故。详有四 <lb ed="X" n="0949a06"/><lb ed="R091" n="1035a03"/>种。恐繁不擧。是故经初明众听法。经终明众受法 <lb ed="X" n="0949a07"/><lb ed="R091" n="1035a04"/>也。究竟始终圆照。无欠无馀。放下则自性弥陀。擧 <lb ed="X" n="0949a08"/><lb ed="R091" n="1035a05"/>起则在一微尘。千足万足。如是经文。毕竟舍利弗 <lb ed="X" n="0949a09"/><lb ed="R091" n="1035a06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0949a0901" n="0949a0901"/><anchor xml:id="beg0949a0901" n="0949a0901"/>已<anchor xml:id="end0949a0901"/>完全文。又何用文殊白槌。双林抚尺。然後名为 <lb ed="X" n="0949a10"/><lb ed="R091" n="1035a07"/>说法竟也。所谓陞堂入室。大众无增。鼓寂钟沉。人 <lb ed="X" n="0949a11"/><lb ed="R091" n="1035a08"/>天不减。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0949a12"/><lb ed="R091" n="1035a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0949a1201">闻<persName>佛</persName>所说。欢喜信受。作礼而去。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0949a13"/><lb ed="R091" n="1035a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0949a1301">欢喜者。義有深浅。或闻经得欢喜益。或证理入欢 <lb ed="X" n="0949a14"/><lb ed="R091" n="1035a11"/>喜地。故大本结益无量众生。发菩提心。那由他人。 <lb ed="X" n="0949a15"/><lb ed="R091" n="1035a12"/>得法眼净是也。虽诸经结益皆有。今经中云。汝等 <lb ed="X" n="0949a16"/><lb ed="R091" n="1035a13"/>众生。皆当信受我语。则今之信受。由于此经为得 <lb ed="X" n="0949a17"/><lb ed="R091" n="1035a14"/>旨也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0949a18"/><lb ed="R091" n="1035a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX22p0949a1801"><persName>佛</persName>说阿弥陀经</p> <lb ed="X" n="0949a19"/><lb ed="R091" n="1035a16"/> <lb ed="X" n="0949a20"/><lb ed="R091" n="1035a17"/><p xml:id="pX22p0949a2001"><g ref="#CB15072">拔</g>一切业障根本得生净土陀罗尼</p></cb:div> <lb ed="X" n="0949a21"/><lb ed="R091" n="1035a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0949a2101">此咒名。是宋天竺三藏求那<g ref="#CB02494">跋</g>陀罗译。求那五字。 <lb ed="X" n="0949a22"/><lb ed="R091" n="1035b01"/>此云功德贤。今略释咒名。此咒详见不思议神力 <lb ed="X" n="0949a23"/><lb ed="R091" n="1035b02"/>传。持此咒者。灭罪往生。以拔业障。凡障有三。烦恼 <lb ed="X" n="0949a24"/><lb ed="R091" n="1035b03"/>障。业障。报障也。但言业者。擧中以摄初因後果之 <pb ed="X" xml:id="X22.0435.0949b" n="0949b"/> <lb ed="X" n="0949b01"/><lb ed="R091" n="1035b04"/>障也。是以除障贵除其本。今持此咒。则烦恼不起。 <lb ed="X" n="0949b02"/><lb ed="R091" n="1035b05"/>是拔业根本也。得生净土者。轮迴娑婆。皆由业障。 <lb ed="X" n="0949b03"/><lb ed="R091" n="1035b06"/>业障既空。秽土种灭。随愿得生也。陀罗尼者。此云 <lb ed="X" n="0949b04"/><lb ed="R091" n="1035b07"/>总持。总一切法。持无量義。即咒总名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0949b05"/><lb ed="R091" n="1035b08"/><cb:div type="orig"><p cb:type="dharani" xml:id="pX22p0949b0501">南无阿弥多婆夜。哆他伽多夜。哆地夜他。阿弥利。都 <lb ed="X" n="0949b06"/><lb ed="R091" n="1035b09"/>婆毘。阿弥利哆。悉耽婆毘。阿弥唎哆。毘迦兰帝。阿弥 <lb ed="X" n="0949b07"/><lb ed="R091" n="1035b10"/>唎哆。毘迦兰多。伽弥腻。伽伽那。枳多迦利娑婆诃</p></cb:div> <lb ed="X" n="0949b08"/><lb ed="R091" n="1035b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX22p0949b0801">咒古不翻。乃诸<persName>佛</persName>秘密法也。经即显咒。咒即密经。 <lb ed="X" n="0949b09"/><lb ed="R091" n="1035b12"/>兼持则双美备具。单诵亦交摄遗。唯此经专向持 <lb ed="X" n="0949b10"/><lb ed="R091" n="1035b13"/>名。乃至十念。即得往生。是阿弥陀<persName>佛</persName>。不可思议愿 <lb ed="X" n="0949b11"/><lb ed="R091" n="1035b14"/>力也。</p> <lb ed="X" n="0949b12"/><lb ed="R091" n="1035b15"/><p xml:id="pX22p0949b1201">夫此易解者。本为初学修净土因。得菩提果。是以 <lb ed="X" n="0949b13"/><lb ed="R091" n="1035b16"/>因皆从略。故文有略。其易晓。而解难。知義为出其 <lb ed="X" n="0949b14"/><lb ed="R091" n="1035b17"/>大旨。而略其廣释梵语。但翻其名。法数只标其总。 <lb ed="X" n="0949b15"/><lb ed="R091" n="1035b18"/>故令学者了其大槪。不同正註。求备诸体也。然亦 <lb ed="X" n="0949b16"/><lb ed="R091" n="1036a01"/>有辩所当辩。详所当详。如经中说善根福德持名 <lb ed="X" n="0949b17"/><lb ed="R091" n="1036a02"/>之法。往生之效。及不退菩提等義。其理要通。理通。 <lb ed="X" n="0949b18"/><lb ed="R091" n="1036a03"/>则信愿行三皈于一念。所谓一即三。三即一是也。 <lb ed="X" n="0949b19"/><lb ed="R091" n="1036a04"/>其理若明。持名则不入魔道矣。又不敢令学者落 <lb ed="X" n="0949b20"/><lb ed="R091" n="1036a05"/>其思解也。文義虽繁。殊意在于净因耳。只要一心 <lb ed="X" n="0949b21"/><lb ed="R091" n="1036a06"/>不乱。持一句阿弥陀<persName>佛</persName>。淸净觉体为因。破诸妄念。 <lb ed="X" n="0949b22"/><lb ed="R091" n="1036a07"/>截断无明。则净因成就也。是故今此易解。无非令 <lb ed="X" n="0949b23"/><lb ed="R091" n="1036a08"/>初学生信。持名之助云尔。</p></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0937b0701" to="#end0937b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0937b1601" to="#end0937b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0937b2301" to="#end0937b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0938c1801" to="#end0938c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">辨</rdg></app> <app from="#beg0939a1201" to="#end0939a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">辨</rdg></app> <app from="#beg0939c1401" to="#end0939c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0940b1501" to="#end0940b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0941a2001" to="#end0941a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0943b0601" to="#end0943b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="来函：bugify (2021-11-19)">念<note type="cf1">T24n1450_p0127c03</note><note type="cf2">T25n1509_p0406b17</note><note type="cf3">T26n1521_p0077b03</note></lem><rdg wit="#wit.orig"><space quantity="0"/></rdg></app> <app from="#beg0943b1001" to="#end0943b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0943c0501" to="#end0943c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0944a0501" to="#end0944a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0944a0601" to="#end0944a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0944a0602" to="#end0944a0602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0944c0701" to="#end0944c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0945a0801" to="#end0945a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app> <app from="#beg0945a2101" to="#end0945a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0947a0701" to="#end0947a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0948a1301" to="#end0948a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0948a1501" to="#end0948a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0948a2001" to="#end0948a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0948a2101" to="#end0948a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0948b0601" to="#end0948b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0949a0101" to="#end0949a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0949a0901" to="#end0949a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0939001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0939001">身疑因</note> <note n="0939002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0939002">彼疑被</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0937b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0937b0701">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0937b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0937b1601">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0937b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0937b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0938c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0938c1801">采【CB】，辨【卍续】</note> <note n="0939a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0939a1201">采【CB】，辨【卍续】</note> <note n="0939c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0939c1401">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0940b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0940b1501">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0941a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0941a2001">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0943b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0943b0601">念【CB】，〔－〕【卍续】</note> <note n="0943b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0943b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0943c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0943c0501">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0944a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0944a0501">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0944a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0944a0601">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0944a0602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0944a0602">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0944c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0944c0701">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0945a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0945a0801">己【CB】，已【卍续】</note> <note n="0945a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0945a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0947a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0947a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0948a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0948a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0948a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0948a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0948a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0948a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0948a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0948a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0948b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0948b0601">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0949a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0949a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0949a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0949a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>